इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक स्पेक्ट्रमचा खालीलपैकी कोणता भाग रिमोट सेन्सिंगमध्ये वापरला जातो ?
EN
Which of the following parts of the electromagnetic spectrum is used in remote sensing?
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरीलपैकी सर्व)
स्पष्टीकरण:
•
सुदूरसंवेदनात वापरले जाणारे विद्युतचुंबकीय वर्णपटाचे (EMR Spectrum) भाग:
•
सुदूरसंवेदनात विविध उपग्रहीय सेन्सर्सद्वारे पृथ्वीच्या भूपृष्ठाचा अभ्यास करण्यासाठी वर्णपटाचे खालील सर्व प्रमुख भाग वापरले जातात:
१.
दृश्य भाग (Visible Region: ०.४ ते ०.७ $\mu$m): यात निळा (Blue), हिरवा (Green) आणि लाल (Red) प्रकाश येतो. हा छायाचित्रे आणि मानवनिर्मित रचना व वनस्पतींच्या प्राथमिक अभ्यासासाठी वापरला जातो.
२.
अवरक्त भाग (Infrared Region: ०.७ ते १४ $\mu$m):
•
जवळचा अवरक्त (NIR: ०.७ ते १.३ $\mu$m): वनस्पतींचे आरोग्य.
•
मध्यम अवरक्त (SWIR: १.३ ते ३.० $\mu$m): पाण्याचे प्रमाण आणि भूविज्ञान/खनिजे.
•
औष्णिक अवरक्त (Thermal IR: ८ ते १४ $\mu$m): भूपृष्ठ व समुद्राचे तापमान मापन.
३.
सूक्ष्मतरंग भाग (Microwave Region: १ मिमी ते १ मीटर): रडार (RADAR) आणि मायक्रोवेव्ह सेन्सर्स जे ढग आणि रात्रीच्या अंधारातही अखंड कार्यरत राहतात.
•
म्हणून वरील सर्व पर्याय योग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सुदूरसंवेदनात न वापरले जाणारे स्पेक्ट्रमचे भाग:
•
गॅमा किरणे आणि क्ष-किरणे (X-rays): वातावरणाद्वारे पूर्णपणे शोषले जातात.
•
बहुतांश अतिनील किरणे (UV rays): ओझोन थराद्वारे शोषली जातात (काही अल्प अतिनील किरणे वगळता).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (All of the above)
Explanation:
•
Utilization of Electromagnetic Spectrum in Remote Sensing:
•
Remote sensing systems operate across several distinct regions of the electromagnetic spectrum depending on the target phenomena:
1.
Visible Region (0.4 – 0.7 $\mu$m): Comprises Blue (0.4–0.5 $\mu$m), Green (0.5–0.6 $\mu$m), and Red (0.6–0.7 $\mu$m) bands; utilized for true-color photography and human-visible surface mapping.
2.
Infrared Region (0.7 – 14 $\mu$m):
•
Near-Infrared (NIR, 0.7–1.3 $\mu$m): Highly sensitive to green vegetation canopy.
•
Shortwave Infrared (SWIR, 1.3–3.0 $\mu$m): Soil moisture, mineralogy, and foliar water content.
•
Thermal Infrared (TIR, 8–14 $\mu$m): Emitted terrestrial heat, sea surface temperature.
3.
Microwave Region (1 mm – 1 m): Active Radar (SAR) and passive radiometry, operating through cloud cover, rain, smoke, and day/night darkness.
•
Thus, All of the above (Option 4) are widely used in remote sensing.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Atmospheric Windows in Remote Sensing:
•
Visible and NIR window: 0.4 to 1.3 $\mu$m
•
SWIR windows: 1.5–1.8 $\mu$m and 2.0–2.4 $\mu$m
•
Thermal IR window: 8.0–14.0 $\mu$m
•
Microwave window: > 1 mm (virtually unaffected by atmosphere).