जर रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाला पैशाचा पुरवठा कमी करण्याची इच्छा असेल तर तिने ________ करावे.
EN
If the Reserve Bank of India wants to reduce the money supply, it should ________.
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय ३ म्हणजेच रोख राखीव प्रमाण वाढविणे आहे.
१.
पैशाचा पुरवठा कमी करणे (अकुंचनकारी / महाग चलन धोरण):
•
जेव्हा अर्थव्यवस्थेत भाववाढ (Inflation) जास्त असते, तेव्हा आरबीआय पैशाचा पुरवठा (Money Supply) कमी करण्याचा प्रयत्न करते.
•
रोख राखीव प्रमाण (CRR - Cash Reserve Ratio): हा व्यावसायिक बँकांच्या एकूण ठेवींचा तो हिस्सा असतो जो त्यांना आरबीआयकडे रोख स्वरूपात ठेवावा लागतो.
•
जेव्हा आरबीआय CRR वाढवते, तेव्हा बँकांना आरबीआयकडे जास्त रोख रक्कम ठेवावी लागते, परिणामी बँकांकडे जनतेला कर्ज देण्यासाठी कमी निधी शिल्लक राहतो आणि पतपुरवठा घटतो.
२.
इतर पर्यायांचे परिणाम:
•
बँक दर कमी करणे, रेपो दर कमी करणे किंवा खुल्या बाजारात रोखे खरेदी करणे या उपायांमुळे बाजारात पैशाचा पुरवठा वाढतो (विस्तार होतो).
अतः पैशाचा पुरवठा कमी करण्यासाठी आरबीआय 'रोख राखीव प्रमाण वाढवेल'.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
पैशाचा पुरवठा कमी करणे (Contractionary): Repo वाढवणे, CRR वाढवणे, SLR वाढवणे, OMO मध्ये रोखे विकणे.
•
पैशाचा पुरवठा वाढवणे (Expansionary): Repo कमी करणे, CRR कमी करणे, SLR कमी करणे, OMO मध्ये रोखे खरेदी करणे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct option is 3, i.e., Increasing cash reserves (रोख राखीव प्रमाण वाढविणे).
1.
Mechanism of Contractionary Monetary Policy:
•
When the RBI intends to curb inflation by contracting systemic liquidity and reducing money supply, it implements dear money policies.
•
Cash Reserve Ratio (CRR): The statutory minimum percentage of Net Demand and Time Liabilities (NDTL) that commercial banks are mandated to deposit in cash with the RBI.
•
By hiking the CRR, the RBI impounds loanable funds from the banking system. Banks have fewer reserves available to extend credit, shrinking the money multiplier and curbing aggregate demand.
2.
Effects of other options:
•
Lowering the bank rate, cutting repo rate, or buying government bonds from the open market injects liquidity, thereby increasing the money supply.
Therefore, increasing cash reserves accomplishes the goal of reducing money supply.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
To REDUCE money supply: Increase CRR, Increase SLR, Increase Repo Rate, SELL government bonds.
•
To EXPAND money supply: Decrease CRR, Decrease SLR, Cut Repo Rate, BUY government bonds.