भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारा मुद्रापुरवठा मापनाच्या प्रचलांची नव्याने व्याख्या करण्यासाठी अलिकडच्या काळात नियुक्त केलेल्या कार्य गटाने भारतातील मुद्रापुरवठ्याच्या संकल्पनेतून खालील घटक रद्द केला आहे.
EN
A task force recently appointed by the Reserve Bank of India to redefine money supply measurement practices has dropped the following elements from the concept of money supply in India.
योग्य उत्तर पर्याय (४) M4 हे आहे.
स्पष्टीकरण:
•
वाय. व्ही. रेड्डी कार्यगट (१९९८) - Working Group on Money Supply:
•
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने १९९७ मध्ये डॉ. वाय. व्ही. रेड्डी यांच्या अध्यक्षतेखाली मुद्रा पुरवठ्याच्या संकल्पनांचे पुनरावलोकन करण्यासाठी 'तिसरा कार्यगट' स्थापन केला. या गटाने १९९८ मध्ये अहवाल दिला.
•
या कार्यगटाने नवीन मौद्रिक निर्देशकांची शिफारस केली:
•
$NM_0$ (नवीन राखीव पैसा)
•
$NM_1$ (नवीन संकुचित पैसा)
•
$NM_2$
•
$NM_3$ (नवीन व्यापक पैसा)
•
तसेच तरलतेचे मापन करण्यासाठी $L_1, L_2, L_3$ ही तरलता परिमाणे सुचवली.
•
$M_4$ घटक रद्द करण्यात आला: जुन्या पद्धतीतील $M_4$ मध्ये पोस्ट ऑफिसमधील सर्व ठेवी समाविष्ट होत्या. पोस्ट ऑफिस हे बँकिंग प्रणालीचा भाग नसल्याने आणि त्यांची आकडेवारी वेळेवर उपलब्ध होत नसल्याने रिझर्व्ह बँकेने मुद्रापुरवठ्याच्या मुख्य संकल्पनेतून $M_4$ हा घटक रद्द केला आणि त्याचा समावेश $L$ (Liquidity Aggregates) मध्ये केला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
पहिला कार्यगट: १९६१.
•
दुसरा कार्यगट: १९७७ (ज्याने $M_1, M_2, M_3, M_4$ संकल्पना सुरू केल्या).
•
तिसरा कार्यगट: १९९८ (अध्यक्ष: डॉ. वाय. व्ही. रेड्डी; ज्याने $NM_1, NM_2, NM_3$ व $L_1, L_2, L_3$ सुचवून $M_4$ वगळला).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4): M4.
Explanation:
•
Y.V. Reddy Working Group on Money Supply (1998):
•
In 1997, the RBI constituted the Third Working Group on Money Supply chaired by Dr. Y.V. Reddy (later RBI Governor), which submitted its report in 1998.
•
The group refined monetary aggregates to align with financial sector liberalization:
•
Introduced New Monetary Aggregates: $NM_0, NM_1, NM_2, NM_3$.
•
Introduced Liquidity Aggregates: $L_1, L_2, L_3$.
•
Exclusion of $M_4$: Under the 1977 framework, $M_4$ consisted of $M_3$ + total post office deposits. Since post office savings banks are non-banking financial intermediaries with delayed reporting, the Reddy group dropped $M_4$ as a monetary aggregate, shifting post office deposits into the Liquidity Aggregates ($L_1$).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
1977 Working Group introduced $M_1, M_2, M_3, M_4$.
•
1998 Y.V. Reddy Working Group eliminated $M_4$, establishing $NM_1, NM_2, NM_3$ and liquidity series $L_1, L_2, L_3$.