भारत सरकारने 1995 मध्ये राष्ट्रीय महामार्ग कायद्यात पुढील पैकी कोणत्या उद्देशाने सुधारणा केल्या? अ) रस्त्यांच्या विकासासाठी खाजगी क्षेत्राला आकर्षिक करणे. ब) रस्त्यांच्या विकासासाठी सार्वजनिक क्षेत्राचा वाटा वाढविणे. क) रस्ते विकासाची जबाबदारी राज्य सरकारांकडे देणे. ड) वरील सर्व
EN
The Government of India amended the National Highways Act in 1995 with which of the following objectives? a) Attracting the private sector for road development. b) Increasing the share of public sector for road development. c) Giving the responsibility of road development to the state governments. d) All of the above.
योग्य उत्तर: पर्याय (1) फक्त अ.
स्पष्टीकरण:
•
राष्ट्रीय महामार्ग कायदा 1956 मधील 1995 ची सुधारणा:
•
उद्देश: राष्ट्रीय महामार्गांच्या बांधकामासाठी आणि देखभालीसाठी खाजगी क्षेत्राची गुंतवणूक (Private Sector Participation) आकर्षित करणे.
•
या सुधारणेनुसार:
1)
खाजगी कंपन्यांना महामार्ग बांधणे, चालवणे आणि हस्तांतरित करणे (BOT - Build, Operate and Transfer) ची परवानगी देण्यात आली.
2)
खाजगी विकासकांना महामार्गावरील वापरकर्त्यांकडून टोल/मार्गकर (Toll Fee Collection) वसूल करण्याचा कायदेशीर अधिकार देण्यात आला.
•
यामुळे महामार्ग क्षेत्रात खाजगी भांडवलाचा प्रवाह सुरू झाला, ज्यामुळे पुढे 'सुवर्ण चतुष्कोन' आणि NHDP चे प्रकल्प शक्य झाले.
•
सार्वजनिक क्षेत्राचा वाटा वाढवणे किंवा जबाबदारी राज्यांकडे देणे हा याचा उद्देश नव्हता.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
1995 च्या राष्ट्रीय महामार्ग दुरुस्ती कायद्यामुळे भारतात BOT (बांधा-वापरा-हस्तांतरित करा) मॉडेल आणि टोल वसुलीला कायदेशीर अधिष्ठान मिळाले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Only a.
Explanation:
•
1995 Amendment to the National Highways Act, 1956:
•
Core Objective: To enable and attract private sector investment in the development, maintenance, and operation of national highways.
•
Key provisions introduced:
1)
Authorized private developers to invest in highway construction under Build-Operate-Transfer (BOT) concessions.
2)
Empowered concessionaires to levy, collect, and retain user tolls on highway stretches to recover capital costs.
•
It did not aim to increase the public sector share or transfer national highway assets to state governments.
•
Thus, only statement a is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The 1995 amendment to the National Highways Act legally facilitated the entry of private capital via BOT concessions and paved the way for modern tollway infrastructure.