🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Tax Assistant Mains 2017 MEDIUM

खालील विधान विचारात घ्या : अ) 73 व्या व 74 व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने पंचायत राज संस्थांना घटनात्मक दर्जा दिला. ब) राजीव गांधी पंचायत सशक्तीकरण अभियान हे संपूर्ण देशातील पंचायतींचे मजबूतीकरण करण्यासाठी सुरु केले. क) राजीव गांधी पंचायत सशक्तीकरण अभियानाची योजना राज्य सरकार प्रायोजित आहे. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने असत्य आहे/त?

EN Consider the following statements: a) The 73rd and 74th Constitutional Amendment Acts accorded constitutional status to Panchayati Raj Institutions. b) The Rajiv Gandhi Panchayat Sashaktikaran Abhiyan was launched to strengthen Panchayats across the entire country. c) The Rajiv Gandhi Panchayat Sashaktikaran Abhiyan is a State Government sponsored scheme. Which of the statement(s) given above is/are false? 1: a and b 2: b and c 3: Only c 4: Only a

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

अ व ब

a and b

ब व क

b and c

फक्त क

Only c

फक्त अ

Only a

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) फक्त क

स्थानिक स्वराज्य संस्था व शासकीय योजनांनुसार पर्याय (३) फक्त क हे अचूक उत्तर आहे (कारण विधान 'क' असत्य आहे).

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान (अ) सत्य: १९९२ च्या ७३ व्या व ७४ व्या घटनादुरुस्ती कायद्यांमुळे भारतातील ग्रामीण आणि नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांना घटनात्मक दर्जा प्राप्त झाला (भाग ९ आणि भाग ९-A).

• विधान (ब) सत्य: 'राजीव गांधी पंचायत सशक्तीकरण अभियान' (RGPSA) हे देशातील पंचायतींचे सक्षमीकरण करण्यासाठी, ग्रामसभांना बळकट करण्यासाठी आणि पंचायतींची क्षमता वाढवण्यासाठी १२ व्या पंचवार्षिक योजनेदरम्यान (२०१२-१३) सुरू करण्यात आले.

• विधान (क) असत्य: राजीव गांधी पंचायत सशक्तीकरण अभियान ही राज्य सरकार प्रायोजित योजना नसून ती केंद्र पुरस्कृत योजना (Centrally Sponsored Scheme) म्हणून केंद्रीय पंचायती राज मंत्रालयाने सुरू केली होती (ज्यात केंद्र व राज्यांचे निधी वाटप ७५:२५ प्रमाणात होते).

• विचारलेल्या प्रश्नानुसार कोणते विधान असत्य आहे, तर केवळ विधान (क) असत्य आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: राजीव गांधी पंचायत सशक्तीकरण अभियान (RGPSA):

• योजना प्रकार: केंद्र पुरस्कृत योजना (Centrally Sponsored Scheme).

• सुरुवातीचे वर्ष: २०१२-१३ (१२ वी पंचवार्षिक योजना).

• २०१८ मध्ये याच योजनेचे रूपांतर 'राष्ट्रीय ग्राम स्वराज अभियानात' (RGSA) करण्यात आले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Only c

Based on the facts regarding national panchayat programs, Option (3) Only c is the correct answer (as statement 'c' is false).

Detailed Analysis:

• Statement (a) is TRUE: The 73rd and 74th Constitutional Amendments (1992) accorded constitutional status to rural and urban local self-government institutions respectively.

• Statement (b) is TRUE: The Rajiv Gandhi Panchayat Sashaktikaran Abhiyan (RGPSA) was launched during the 12th Plan to strengthen Panchayati Raj Institutions across the nation.

• Statement (c) is FALSE: RGPSA was launched as a Centrally Sponsored Scheme (CSS) by the Ministry of Panchayati Raj, Government of India (with cost-sharing between Center and States), NOT a state government sponsored scheme.

• Since the question asks which statement is false, only statement (c) is false.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: RGPSA & Rashtriya Gram Swaraj Abhiyan (RGSA):

• RGPSA was a Centrally Sponsored Scheme launched in 2012-13.

• Restructured in 2018 as Rashtriya Gram Swaraj Abhiyan (RGSA).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) अ व ब (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) ब व क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) फक्त क (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) फक्त क**[/gold]

✗ पर्याय (4) फक्त अ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त क' हे असून ते 'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'पंचायत राज विकास, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व समित्या' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन