सुपीक मातीतून झाडांच्या मुळांमध्ये ____________ ला पिरीफॉर्मोस्पोरा इंडिका, एक अंतर्सहजीव गतिशील करतो.
EN
Piriformospora indica, an endosymbiont, mobilizes ____________ from fertile soil to plant roots.
योग्य उत्तर: पर्याय (1) स्फुरद (Phosphorus)
सविस्तर विश्लेषण:
•
पिरीफॉर्मोस्पोरा इंडिका (Piriformospora indica):
•
*Piriformospora indica* हे भारतातील राजस्थानच्या थार वाळवंटातून शोधण्यात आलेले एक अत्यंत चमत्कारिक अंतर्सहजीवी कवक (Endosymbiotic Root Endophyte Fungus) आहे (जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ, नवी दिल्लीचे शास्त्रज्ञ डॉ. अजित वर्मा यांनी याचा शोध लावला).
•
कार्य व भूमिका:
•
हे कवक झाडांच्या मुळांच्या कॉर्टेक्समध्ये प्रवेश करून सहजीवन जगते.
•
ते मातीमधील अविद्राव्य आणि स्थिर स्वरूपात अडकून पडलेला स्फुरद (Phosphorus / Phosphate) विरघळवून तो गतिशील करतो आणि वनस्पतींच्या मुळांना सहज शोषून घेता येईल अशा स्वरूपात उपलब्ध करून देतो.
•
स्फुरदाव्यतिरिक्त हे कवक वनस्पतींची दुष्काळ आणि क्षारता सहन करण्याची क्षमता वाढवते आणि पिकांची वाढ वेगाने घडवून आणते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
*Piriformospora indica* हे मायकोरायझा (VAM) सारखेच कार्य करते, परंतु VAM च्या उलट या कवकाचे प्रयोगशाळेत स्वतंत्रपणे कृत्रिम माध्यमावर सहज संवर्धन (Culturing) करता येते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Phosphorus
Detailed Analysis:
•
Piriformospora indica:
•
A root-colonizing culturable endosymbiotic fungus discovered from the rhizosphere of desert plants in Rajasthan by Prof. Ajit Varma at JNU, New Delhi.
•
Mechanism of Action:
•
Solubilizes and mobilizes insoluble soil Phosphorus (P) via phosphatase enzyme secretion, actively translocating inorganic phosphate directly to host plant roots.
•
Confers growth promotion, systemic resistance to fungal pathogens, and tolerance against drought and salinity across a broad host range (including cereals and legumes).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Unlike obligate Arbuscular Mycorrhizal Fungi (AMF), *Piriformospora indica* can be cultured axenically on synthetic laboratory media, making it an ideal commercial biofertilizer.