🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Dept PSI Mains 2017 MEDIUM

कलम 196, फौजदारी प्रक्रिया संहिता 1973 नुसार शासनाविरुद्ध गुन्ह्याची फिर्यादीची प्रक्रिया सांगितली आहे, सोबतच : (a) शासनाविरुद्ध गुन्ह्याचा कट रचनेविषयी सांगते. (b) हे कलम खाजगी व्यक्तिस फिर्यादीपासून रोखते. (c) हे कलम मालमत्तेच्या गुन्ह्याशी निगडित आहे. (d) हे कलम मानवी शरीर संबंधी आहे. पर्यायी उत्तरे :

EN Section 196 of the Code of Criminal Procedure, 1973 provides the procedure for prosecution for offences against the State, and also: (a) Deals with criminal conspiracy to commit offences against the State. (b) Restricts a private person from prosecuting without sanction. (c) Is related to offences against property. (d) Is related to the human body. Alternative answers:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

(a) आणि (b)

(a) and (b)

(b) आणि (c)

(b) and (c)

(a) आणि (d)

(a) and (d)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (१) (a) आणि (b)

सविस्तर विश्लेषण:

• CrPC कलम 196 (राज्याविरुद्धच्या अपराधांसाठी व कटासाठी खटला चालवणे):

• कलम 196 हे भारतीय दंड संहितेच्या प्रकरण VI (राज्याविरुद्धचे अपराध) आणि अशा अपराधांचा गुन्हेगारी कट रचणे (Criminal conspiracy - IPC कलम 120B) यांविषयीच्या खटल्याशी संबंधित आहे (विधान 'a' बरोबर).

• हे कलम शासनाची पूर्व संमती अनिवार्य करून कोणत्याही खाजगी व्यक्तीला थेट खटला चालवण्यापासून रोखते (restricts a private person from prosecuting without sanction) (विधान 'b' बरोबर).

• हे कलम मालमत्तेच्या किंवा मानवी शरीराच्या गुन्ह्यांशी संबंधित नसून राज्याविरुद्धच्या गुन्ह्यांशी संबंधित आहे, त्यामुळे विधाने 'c' आणि 'd' चुकीची आहेत.

• म्हणून पर्याय (१) (a) आणि (b) हे अचूक उत्तर आहे.

• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (२), (३) आणि (४): विधाने (c) आणि (d) चुकीची असल्याने हे पर्याय अयोग्य ठरतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: CrPC कलम 196 राज्याविरुद्धचे अपराध (IPC 121-130) आणि त्यासाठी केलेल्या कटासाठी (Conspiracy) शासनाची पूर्वपरवानगी अनिवार्य करते आणि खाजगी फिर्यादीवर निर्बंध घालते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) (a) and (b)

Detailed Analysis:

• Section 196 CrPC - Prosecution for offences against the State and criminal conspiracy:

• Section 196(1) and (1A) specifically govern prosecution for offences against the State (IPC Chapter VI) as well as criminal conspiracy to commit such offences (Statement 'a' is correct).

• By making prior sanction of the Central or State Government a mandatory prerequisite, it bars/restricts private individuals from prosecuting such offences independently without sanction (Statement 'b' is correct).

• It does not deal with ordinary offences against property (Chapter XVII IPC) or bodily offences (Chapter XVI IPC), making statements 'c' and 'd' incorrect.

• Thus, Option (1) (a) and (b) is correct.

• Analysis of Other Options:

• Options (2), (3), and (4): Incorrect because statements (c) and (d) are inapplicable to Section 196.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Section 196 CrPC bars private prosecution and covers offences against the State as well as criminal conspiracy relating thereto.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) (a) आणि (b) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (१) (a) आणि (b)**[/gold]

⚠️ पर्याय (2) (b) आणि (c) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) (c) आणि (d) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) (a) आणि (d) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(a) आणि (b)' हे असून ते 'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC / BNSS)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन