सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2019 MEDIUM

............हे अनिवार्यपणे सूक्ष्मतरंग जोडणी पुनरावृत्ती आहे.

EN A ............ is essentially a microwave relay repeater in the sky:
✓
भूस्थिर उपग्रह Geostationary satellite
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
B
संप्रेषण उपग्रह Communication satellite
C
स्थिर उपग्रह Static satellite
D
यापैकी नाही None of these
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (१) भूस्थिर उपग्रह (Geostationary satellite)

स्पष्टीकरण:

• भूस्थिर उपग्रह (Geostationary Satellite): हा पृथ्वीपासून ३६,००० किमी उंचीवर स्थिर राहून आकाशातील एक अति-उंच टॉवर किंवा मायक्रोव्हेव्ह रिले रिपीटर (Microwave relay repeater in the sky) म्हणून कार्य करतो.
• संकल्पना: १९४५ मध्ये प्रसिद्ध वैज्ञानिक आणि लेखक आर्थर सी. क्लार्क (Arthur C. Clarke) यांनी 'Wireless World' मासिकात निबंध लिहून मांडले होते की, जर तीन भूस्थिर उपग्रह पृथ्वीभोवती १२० अंशांच्या अंतरावर ठेवले, तर ते संपूर्ण जगासाठी मायक्रोव्हेव्ह रिले स्टेशन्स म्हणून काम करू शकतात.
• कार्यपद्धती: जमिनीवरील एका केंद्राकडून अपलिंक (Uplink) वारंवारतेवर मायक्रोव्हेव्ह सिग्नल उपग्रहाकडे पाठवला जातो. उपग्रहातील ट्रान्सपॉन्डर (Transponder) तो सिग्नल पकडतो, प्रवर्धित (Amplify) करतो आणि डाउनलिंक (Downlink) वारंवारतेवर पुन्हा पृथ्वीवरील हजारो केंद्रांकडे प्रसारित करतो.
• म्हणून भूस्थिर उपग्रहाला आकाशातील मायक्रोव्हेव्ह रिले रिपीटर म्हटले जाते.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

संप्रेषण उपग्रहांमध्ये मायक्रोव्हेव्ह बँड्स वापरले जातात:

• C-band: अपलिंक 6 GHz, डाउनलिंक 4 GHz
• Ku-band: अपलिंक 14 GHz, डाउनलिंक 11-12 GHz
• Ka-band: अपलिंक 30 GHz, डाउनलिंक 20 GHz
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Geostationary satellite

Explanation:

• Geostationary Satellite as a Microwave Relay: A geostationary communication satellite acts functionally as an extraterrestrial microwave relay tower in the sky.
• Arthur C. Clarke's Concept: In 1945, Arthur C. Clarke published his seminal paper proposing that three artificial satellites orbiting at 35,786 km above the equator could act as continuous microwave relay repeaters to provide global radio and television coverage.
• Transponder Operation: Receives microwave carrier signals beamed from an Earth station (uplink), amplifies them, translates them to a different non-interfering frequency, and beams them back to receiver dishes on Earth (downlink).
• Hence, a geostationary satellite is essentially an orbital microwave repeater.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Standard satellite microwave frequencies:

• C Band: 4–8 GHz (Standard telecommunications)
• Ku Band: 12–18 GHz (Direct-To-Home DTH television)
• Ka Band: 26.5–40 GHz (High-throughput satellite internet)
जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →