‘A’ याने प्रथम पत्नी ‘B’ जिवंत असताना आणि घटस्फोट झालेला नसताना ‘C’ शी दुसरे लग्न केले. उपरोक्त अपराधाचे वर्गीकरण करा.
EN
'A' married 'C' during the lifetime of his first wife 'B' without obtaining a divorce (Section 494 IPC). Classify the offence under the First Schedule of CrPC:
अचूक उत्तर: पर्याय (2) जामिनपात्र व अदखलपात्र
सविस्तर विश्लेषण:
•
IPC कलम 494 (पती किंवा पत्नी हयात असताना दुसरा विवाह करणे - द्विपत्नीत्व / Bigamy):
•
भारतीय दंड संहितेच्या कलम 494 अंतर्गत पहिल्या पती/पत्नीच्या हयातीत दुसरा विवाह करणे हा 7 वर्षांपर्यंत कारावासाचा आणि दंडाचा अपराध आहे.
•
CrPC च्या पहिल्या अनुसूचीनुसार वर्गीकरण:
•
हा गुन्हा अदखलपात्र (Non-cognizable) आहे (CrPC कलम 198 नुसार पोलीस थेट दखल घेऊ शकत नाहीत, केवळ व्यथित पती/पत्नीच्या खाजगी तक्रारीवरूनच न्यायालय दखल घेऊ शकते).
•
हा गुन्हा जामीनपात्र (Bailable) आहे.
•
हा गुन्हा प्रथम वर्ग न्यायदंडाधिकाऱ्यांद्वारे (Magistrate of the first class) चालवला जातो.
•
*(टीप: काही राज्यांनी स्थानिक सुधारणा केल्या असल्या तरी CrPC च्या केंद्रीय मूळ पहिल्या अनुसूचीनुसार कलम 494 हे जामीनपात्र आणि अदखलपात्र आहे).*
•
त्यामुळे अचूक उत्तर जामीनपात्र व अदखलपात्र (पर्याय 2) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: IPC प्रकरण XX (विवाहाविरुद्धचे अपराध): कलम 494 (द्विपत्नीत्व / Bigamy) हे CrPC च्या पहिल्या अनुसूचीनुसार जामीनपात्र (Bailable) आणि अदखलपात्र (Non-cognizable) आहे. CrPC कलम 198 नुसार केवळ व्यथित व्यक्तीच्या तक्रारीवरूनच खटला चालतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Bailable and non-cognizable
Detailed Analysis:
•
Section 494 of IPC (Bigamy) - Classification under First Schedule of CrPC:
•
Section 494 penalizes marrying again during lifetime of husband or wife with imprisonment up to 7 years and fine.
•
Under the First Schedule to the Code of Criminal Procedure, 1973:
•
Cognizance: Non-cognizable (governed by Section 198 CrPC requiring private complaint by aggrieved spouse).
•
Bail: Bailable.
•
Court: Triable by Magistrate of the first class.
•
Therefore, the offence is classified as Bailable and non-cognizable (Option 2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Under the First Schedule of CrPC, Bigamy under Section 494 IPC is classified as Bailable and Non-cognizable (cognizance restricted to private complaint under Section 198 CrPC).