झेडला गैर - हानि व्हावी या हेतूने एने झेडची अंगठी नदीत फेकली . एने कोणता गुन्हा केला आहे?
EN
'A' throws 'Z's ring into a river with the intention of causing wrongful loss to 'Z'. What offence has 'A' committed?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (4) अपकृती
सविस्तर विश्लेषण:
•
IPC कलम 425 (अपकृती / नासधूस - Mischief):
•
भारतीय दंड संहितेच्या कलम 425 नुसार, "जो कोणी जनतेला किंवा कोणत्याही व्यक्तीला गैरहानी किंवा नुकसान पोहोचवण्याच्या हेतूने किंवा पोहोचण्याची शक्यता आहे हे माहीत असताना, कोणत्याही मालमत्तेचा नाश करतो किंवा तिच्या उपयुक्ततेमध्ये असा बदल करतो ज्यामुळे तिचे मूल्य किंवा उपयोग नष्ट होतो वा कमी होतो, तो 'अपकृती' (Mischief) करतो."
•
कलम 425 मधील थेट दृष्टांत (d): "'अ' हा 'झेड'ला गैरहानी पोहोचवण्याच्या हेतूने 'झेड'ची अंगठी नदीत फेकून देतो. येथे 'अ' ने अपकृती (Mischief) केली आहे."
•
कलम 426 मध्ये अपकृतीची सर्वसाधारण शिक्षा दिलेली आहे: 3 महिन्यांपर्यंत कारावास किंवा दंड किंवा दोन्ही.
•
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
फसवणूक (Cheating - कलम 415): दिशाभूल करून मालमत्ता देण्यास प्रवृत्त करणे.
•
विश्वासघात (Criminal Breach of Trust - कलम 405): सोपवलेल्या मालमत्तेचा अपहार करणे.
•
गैरहानी (Wrongful loss - कलम 23): ही केवळ हानीची व्याख्या आहे, स्वतंत्र गुन्हा नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: IPC कलम 425 मधील दृष्टांत (d) हा परीक्षेचा अत्यंत आवडीचा प्रश्न आहे: अंगठी नदीत फेकणे = अपकृती (Mischief). कलम 426 नुसार यासाठी 3 महिन्यांपर्यंत कारावास किंवा दंड होऊ शकतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Mischief
Detailed Analysis:
•
Section 425 of IPC (Mischief) - Illustration (d):
•
Section 425 defines 'Mischief': Whoever with intent to cause, or knowing that he is likely to cause, wrongful damage to the public or to any person, causes the destruction of any property, or any such change in any property or in the situation thereof as destroys or diminishes its value or utility, or affects it injuriously, commits 'mischief'.
•
Statutory Illustration (d) to Section 425: "'A' voluntarily throws into a river a ring belonging to 'Z', with the intention of thereby causing wrongful loss to 'Z'. 'A' has committed mischief."
•
Punishment for mischief is prescribed under Section 426 (imprisonment up to 3 months, or fine, or both).
•
Analysis of Other Options:
•
Cheating (Section 415): Involves fraudulent inducement and deception.
•
Criminal breach of trust (Section 405): Involves misappropriation of entrusted property.
•
Wrongful loss (Section 23): A definitional concept, not an independent penal offence.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Throwing another person's ring into a river to cause them wrongful loss is a direct textbook illustration (d) of Mischief under Section 425 IPC (punishable under Section 426 IPC).
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) फसवणूक (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) गैर-हानी (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) विश्वासघात (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) अपकृती (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (4) अपकृती**[/gold]
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'भारतीय दंड संहिता (IPC / BNS)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय दंड संहिता (IPC / BNS)
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय दंड संहिता (IPC / BNS)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'भारतीय दंड संहिता (IPC / BNS)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'भारतीय दंड संहिता (IPC / BNS)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अपकृती' हे असून ते 'भारतीय दंड संहिता (IPC / BNS)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'भारतीय दंड संहिता (IPC / BNS)' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.