6 व्या पंचवार्षिक योजनेनुसार शहरी भागातील व्यक्ती ........... एवढे उष्मांक मिळवू शकत नसेल तर ती व्यक्ती दारिद्रयात आहे असे मानता येते.
EN
According to the 6th Five Year Plan, a person in an urban area can be considered to be in poverty if he/she cannot get enough calories.
सेन दारिद्र्य निर्देशांक (Sen Index of Poverty - 1976):
१.
नोबेल पारितोषिक विजेते अर्थतज्ज्ञ डॉ. अमर्त्य सेन यांनी दारिद्र्य मोजण्यासाठी १९७६ मध्ये हा एकात्मिक निर्देशांक विकसित केला.
२.
समाविष्ट घटक (३ प्रमुख घटक):
•
(i) हेड काउंट रेशो (\(H\)): दारिद्र्य रेषेखालील लोकांचे प्रमाण.
•
(ii) दारिद्र्य दरी निर्देशांक (Income Gap Ratio - \(I\)): गरिबांच्या सरासरी उत्पन्नाची दारिद्र्यरेषेपासूनची तूट.
•
(iii) गरिबांमधील उत्पन्नाचा गिनी गुणांक (\(G_p\)): दारिद्र्य रेषेखालील लोकांच्या आपापसातील उत्पन्न विषमतेचे मोजमाप.
३.
सूत्र:
\[ P_S = H \cdot [I + (1 - I) \cdot G_p] \]
म्हणून सेन निर्देशांकामध्ये दारिद्र्याची व्याप्ती, खोली आणि गरिबांमधील विषमता या तिन्ही घटकांचा समावेश होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अमर्त्य सेन यांचा दारिद्र्य निर्देशांक (१९७६) हा पहिला निर्देशांक आहे ज्याने 'गरिबांमधील गरिबीची विषमता' (Gini coefficient among the poor) दारिद्र्य मोजमापात समाविष्ट केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The Sen Index of Poverty (Amartya Sen, 1976):
1.
Formulated by Nobel laureate Dr. Amartya Sen in 1976 to address the critical shortcomings of the Head Count Ratio and Poverty Gap Index.
2.
Key Components Combined in Sen Index:
•
(i) Head Count Ratio (\(H\)): Proportion of the population below the poverty line.
•
(ii) Income Gap Ratio (\(I\)): The average shortfall of the poor's income from the poverty line.
•
(iii) Gini Coefficient among the Poor (\(G_p\)): Distribution of income and inequality strictly among the poor population.
3.
Formula:
\[ P_S = H \cdot [I + (1 - I) \cdot G_p] \]
Thus, the Sen Index captures the incidence, depth, and inequality of poverty simultaneously.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Amartya Sen's Poverty Index (1976) was the first axiomatic poverty measure that incorporated the Gini inequality measure among the poor into aggregate poverty measurement.