74 व्या घटना दुरुस्तीनुसार कोणत्या बाबी आवश्यक होत्या ? (a) जिल्हा नियोजन समितीची स्थापना (b) तालुका समितीची स्थापना (c) शिक्षणाचा हक्क (d) महानगर समितीची स्थापना पर्यायी उत्तरे :
EN
According to the 74th constitutional amendment, which items were required? (a) Establishment of District Planning Committee (b) Establishment of Taluka Committee (c) Right to Education (d) Establishment of Metropolitan Committee Optional Answers :
योग्य उत्तर: पर्याय १ ((a) आणि (d))
स्पष्टीकरण:
७४व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२ द्वारे स्थानिक नियोजन अधिक बळकट करण्यासाठी राज्यघटनेत दोन महत्त्वाच्या वैधानिक नियोजन समित्यांची तरतूद करण्यात आली:
१.
कलम २४३ ZD (Article 243ZD): प्रत्येक जिल्ह्यात 'जिल्हा नियोजन समिती' (District Planning Committee - DPC) स्थापन करणे बंधनकारक करण्यात आले (विधान a).
२.
कलम २४३ ZE (Article 243ZE): १० लाख किंवा त्याहून अधिक लोकसंख्या असलेल्या प्रत्येक महानगर क्षेत्रासाठी 'महानगर नियोजन समिती' (Metropolitan Planning Committee - MPC) स्थापन करणे बंधनकारक करण्यात आले (विधान d).
•
'तालुका समिती' (विधान b) किंवा 'शिक्षणाचा हक्क' (विधान c) या ७४व्या घटनादुरुस्तीतील तरतुदी नाहीत.
त्यामुळे आवश्यक बाबी (a) आणि (d) या आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
कलम २४३ ZD: जिल्हा नियोजन समिती (DPC) - किमान ४/५ सदस्य स्थानिक संस्थांचे निवडून आलेले प्रतिनिधी असतात.
•
कलम २४३ ZE: महानगर नियोजन समिती (MPC) - किमान २/३ सदस्य स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधून निवडले जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 ((a) and (d))
Explanation:
The 74th Constitutional Amendment Act, 1992 incorporated two key institutional planning mechanisms in Part IX-A:
1.
Article 243ZD: Mandatory constitution of a District Planning Committee (DPC) in every district to consolidate panchayat and municipal plans (Statement a).
2.
Article 243ZE: Mandatory constitution of a Metropolitan Planning Committee (MPC) for every metropolitan area with a population of 10 lakh or more (Statement d).
•
Taluka Committee (b) and Right to Education (c) are not components of the 74th Amendment.
Therefore, the mandatory planning bodies are (a) and (d).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Article 243ZD: District Planning Committee (DPC) - at least 4/5th members elected from local bodies.
•
Article 243ZE: Metropolitan Planning Committee (MPC) - at least 2/3rd members elected from municipalities and panchayats of the metro area.