नियोजन आयोगाने सुरुवातीस निश्चित केलेल्या चार दीर्घकालीन उद्दिष्टांमध्ये खालीलपैकी कोणते उद्दिष्ट समाविष्ट होत नाही ?
EN
Which of the following is not from among initial four long-term objectives that were set out by the Planning Commission?
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (महिला सक्षमीकरण / Women empowerment)
स्पष्टीकरण:
नियोजन मंडळाने पहिल्या पंचवार्षिक योजनेच्या प्रारंभी भारतीय नियोजनाची चार मूलभूत दीर्घकालीन उद्दिष्टे निश्चित केली होती:
१.
आर्थिक वृद्धी (Economic Growth): उत्पादन क्षमतेत वाढ व राष्ट्रीय उत्पन्नात वाढ.
२.
पूर्ण रोजगार प्राप्ती (Achievement of Full Employment): श्रमशक्तीचा पूर्ण क्षमतेने वापर करणे.
३.
समता आणि न्यायाधिष्ठित समाजवादी समाजरचना (Socialistic Pattern of Society): आर्थिक व सामाजिक न्याय प्रस्थापित करणे.
४.
उत्पन्न आणि संपत्तीतील विषमता दूर करणे (Reduction in Inequalities): संपत्तीचे केंद्रीकरण रोखणे आणि आत्मनिर्भरता साध्य करणे.
•
महिला सक्षमीकरण (Women Empowerment): हे सुरुवातीच्या चार मूलभूत उद्दिष्टांमध्ये स्वतंत्रपणे समाविष्ट नव्हते. सुरुवातीच्या योजनांमध्ये महिलांचा विचार केवळ 'कल्याण' (Welfare) या दृष्टिकोनातून केला गेला होता. सहाव्या योजनेपासून (१९८०-८५) महिला विकासाचा स्वतंत्र दृष्टिकोन आला आणि नवव्या योजनेपासून (१९९७-२००२) 'महिला सक्षमीकरण' हे नियोजनाचे प्रमुख ध्येय बनले.
त्यामुळे योग्य उत्तर पर्याय ४ आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतीय नियोजनात महिला दृष्टिकोनाचा प्रवास:
•
१ ली ते ५ वी योजना: कल्याणकारी दृष्टिकोन (Welfare Approach).
•
६ वी ते ८ वी योजना: विकासात्मक दृष्टिकोन (Development Approach).
•
९ वी योजना व पुढे: सक्षमीकरण दृष्टिकोन (Empowerment Approach - Women's Component Plan).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Women empowerment)
Explanation:
The Planning Commission at its inception formulated four core long-term objectives for Indian economic planning:
1.
Economic Growth: Sustained increase in production and national output.
2.
Achievement of Full Employment: Expanding productive employment for the workforce.
3.
Socialistic Pattern of Society: Achieving growth with social justice, equity, and public control over command heights.
4.
Reduction of Income & Wealth Disparities: Prevention of concentration of economic power.
•
Women Empowerment: Was not one of the initial four foundational objectives. In early plans, women were viewed solely through a "welfare" prism. A distinct shift towards "development" occurred in the Sixth Plan (1980-85), and "Empowerment of Women" became an explicit focus from the Ninth Five Year Plan (1997-2002).
Hence, Women empowerment is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Evolution of Gender in Indian Plans:
•
1st to 5th Plans: Welfare-oriented approach.
•
6th to 8th Plans: Development-oriented approach.
•
9th Plan onwards: Empowerment-oriented approach (Women's Component Plan earmarking at least 30% funds).