भारतीय राज्यघटनेच्या उद्देशपत्रिकेनुसार भारत हे गणराज्य आहे. गणराज्याचा अर्थ कोणता? अ) देशात अनुवंशिक राज्यकर्ता नाही. ब) देशाचा प्रमुख हा विशिष्ट कालावधीसाठी जनतेकडून प्रत्यक्ष अथवा अप्रत्यक्षरित्या निवडलेला असतो. पर्यायी उत्तरे:
EN
According to the Preamble of the Constitution of India, India is a Republic. What is the meaning of Republic?
(a) There is no hereditary ruler in the country.
(b) The head of the state is elected directly or indirectly by the people for a specific period.
Answer options:
(1) Statement (a) is correct
(2) Statement (b) is correct
(3) Both statements are incorrect
(4) Both statements are correct
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (दोन्हीही विधाने बरोबर आहेत / Both statements are correct)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
विधान (अ) बरोबर आहे: प्रजासत्ताक (Republic) राज्यव्यवस्थेचे पहिले मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे देशात कोणताही अनुवंशिक/वंशपरंपरागत राज्यकर्ता नसतो. सत्तेचा अंतिम स्त्रोत सामान्य जनता असते.
२.
विधान (ब) बरोबर आहे: देशाचा सर्वोच्च राष्ट्रप्रमुख (Head of State - राष्ट्रपती) हा जनतेकडून प्रत्यक्ष (उदा. अमेरिका) किंवा अप्रत्यक्षरीत्या (उदा. भारत) एका निश्चित कालावधीसाठी निवडला जातो.
३.
भारतात राष्ट्रपती हे अप्रत्यक्षपणे ५ वर्षांच्या कार्यकाळासाठी निवडले जातात, त्यामुळे भारत एक प्रजासत्ताक गणराज्य आहे. दोन्ही विधाने योग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
ब्रिटनमध्ये लोकशाही (Democracy) आहे परंतु तेथे वंशपरंपरागत राजा असल्याने ते गणराज्य नसून संवैधानिक राजेशाही (Constitutional Monarchy) आहे.
•
भारतात लोकशाही आणि प्रजासत्ताक या दोन्ही संकल्पना एकत्र आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Both statements are correct)
Detailed Explanation:
1.
Statement (a) is correct: In a Republic, political authority is not a proprietary right of an inherited monarch; there is no hereditary ruler.
2.
Statement (b) is correct: The Head of the State is always elected, either directly (as in the USA) or indirectly (as in India through an electoral college), for a fixed term of office.
3.
In India, the President is elected for a 5-year term, fulfilling both foundational requirements of a Republican polity.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Britain is a Democracy but NOT a Republic because its head of state is a hereditary monarch (Constitutional Monarchy).
•
India is both a Democracy and a Republic.