अचूक उत्तर: पर्याय (४) विविध वेषभूषा स्पर्धेसाठी 'अ' ने पोलीस इन्स्पेक्टरचा गणवेश आणि बिल्ले धारण केले.
स्पष्टीकरण:
भारतीय दंड संहिता, १८६० च्या कलम १७१ (लोकसेवकाचा पोशाख वापरणे किंवा टोकन बाळगणे) नुसार:
•
जो कोणी लोकसेवक नसताना, इतरांची फसवणूक करण्याच्या उद्देशाने (with fraudulent intent) किंवा आपण तो लोकसेवक आहोत असा विश्वास निर्माण करण्याच्या उद्देशाने लोकसेवकाचा गणवेश किंवा बिल्ला धारण करतो, तो शिक्षेस पात्र ठरतो.
•
विविध वेषभूषा स्पर्धा (Fancy dress competition): येथे केवळ मनोरंजनासाठी आणि कला सादर करण्यासाठी गणवेश घातला जातो; यामध्ये कोणाचीही दिशाभूल करण्याचा किंवा फसवणूक करण्याचा गुन्हेगारी हेतू (Mens rea / Fraudulent intent) नसतो. त्यामुळे हे कृत्य गुन्हा ठरत नाही.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (जे गुन्हे ठरतात):
•
पर्याय (१): इन्कम टॅक्स अधिकारी असल्याचे भासवून खोटे वॉरंट आणणे = कलम १७० (लोकसेवकाची तोतयेगिरी) व कलम ४१६ अंतर्गत गंभीर गुन्हा आहे.
•
पर्याय (२): खोटा पोस्टमन असल्याचे भासवून दार उघडायला लावणे = कलम १७०/४१६ अंतर्गत तोतयेगिरीने फसवणूक आहे.
•
पर्याय (३): आरटीओ इन्स्पेक्टरचा गणवेश घालून ड्रायव्हर्सचे लायसन्स जप्त करणे = कलम १७०, १७१ आणि बेकायदेशीर जप्तीचा गंभीर गुन्हा आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम १७० (Personating a public servant) व कलम १७१ (Wearing garb of public servant) लागू होण्यासाठी 'लोकांना फसवण्याचा किंवा दिशाभूल करण्याचा उद्देश' आवश्यक असतो. नाटकासाठी किंवा वेषभूषा स्पर्धेसाठी केलेला वेष गुन्हा ठरत नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) 'A' wore the uniform and badges of a Police Inspector for a fancy dress competition.
Explanation:
Under Section 171 of the Indian Penal Code, 1860 (Wearing garb or carrying token used by public servant with fraudulent intent):
•
The offence requires the act to be done with the fraudulent intention that it may be believed that he belongs to that class of public servants.
•
Wearing a police inspector's uniform for a theatrical performance, drama, or a fancy dress competition lacks fraudulent intent (mens rea); it is done openly for artistic representation or amusement without any intent to deceive anyone into believing that the person is an active public servant. Therefore, it is not an offence.
Analysis of Other Options (which are criminal offences):
•
Option (1): Personating an Income Tax officer with a forged warrant is an offence under Section 170 (Personating a public servant) and Section 419/465.
•
Option (2): Personating a postman to gain entry at midnight is punishable under Section 170/416 IPC.
•
Option (3): Wearing an RTO uniform and seizing licenses is an offence under Sections 170 and 171 IPC.
📌 MPSC Exam Tip: Under Section 171 IPC, 'fraudulent intent' to deceive is an indispensable ingredient. Wearing uniforms for theatrical or fancy dress purposes without dishonest intent does not attract criminal liability.
