योग्य उत्तर: पर्याय २ (अ आणि ब योग्य विधाने नाहीत / अधिकृत आयोगाची उत्तरतालिका)
स्पष्टीकरण:
•
शेतीचे व्यापारीकरण आणि त्याचे परिणाम:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: ब्रिटिश काळात आणि स्वातंत्र्योत्तर काळात शेतीच्या व्यापारीकरणामुळे (Commercialization of Agriculture) कापूस, ऊस, तंबाखू, तेलबिया यांसारखी नगदी पिके (Cash crops) नफ्यासाठी पिकवली जाऊ लागली, ज्यामुळे ग्रामीण भागात भांडवलशाही शेती प्रक्रियेला (Capitalist Agriculture) प्रचंड उत्तेजन मिळाले. त्यामुळे उत्तेजन मिळाले नाही हे विधान चुकीचे आहे.
•
विधान (ब) संदर्भात अधिकृत विश्लेषण: आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार पर्याय २ (अ आणि ब योग्य विधाने नाहीत) हा पर्याय निश्चित करण्यात आला होता.
•
व्यापारीकरणामुळे शेतीचा संबंध जागतिक आणि राष्ट्रीय बाजारपेठांशी जोडला गेला, सावकारी पाश वाढला आणि पारंपारिक ग्रामीण अर्थव्यवस्था बदलली.
•
म्हणून दोन्ही विधाने योग्य नाहीत (पर्याय २).
शेतीच्या व्यापारीकरणाचे परिणाम:
•
भांडवलशाही शेतीचा उदय आणि नगदी पिकांवर (कापूस, ऊस) भर.
•
ग्रामीण कर्जबाजारीपणात वाढ आणि सावकारांचे वर्चस्व.
•
अन्नधान्यांची टंचाई आणि दुष्काळाची वारंवारता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Both a and b are NOT correct statements / Official Commission Key)
Explanation:
•
Impacts of Commercialization of Agriculture:
•
Statement (a) is INCORRECT: Historical and economic evidence confirms that the commercialization of agriculture (cultivation of cash crops like cotton, sugarcane, indigo, and oilseeds for market profit rather than subsistence) directly fostered and accelerated capitalist agrarian relations, wage labor, and monetization in the rural economy. Thus, stating that it "did not give impetus" is factually flawed.
•
Statement (b): As per the official MPSC examination key, Option 2 (Both a and b are NOT correct statements) was evaluated as the designated correct answer.
•
Overall, commercialization transformed traditional self-sufficient subsistence village economies into market-dependent systems, frequently intensifying rural indebtedness and peasant dispossession.
Key Effects of Agricultural Commercialization:
•
Fostered capitalist farming and reliance on cash crops.
•
Tied Indian farmers to global commodity price fluctuations (e.g., Deccan Riots of 1875 triggered by the cotton boom and bust).
