भारतीय संविधानाच्या कोणत्या भागात "मूलभूत कर्तव्ये" नमूद आहेत ?
EN
In which part of the Constitution of India are "Fundamental Duties" mentioned?
(1) Part III
(2) Part IVA
(3) Part V
(4) Part IX
योग्य उत्तर: पर्याय २ (भाग IV A / Part IVA)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
मूलभूत कर्तव्ये (Fundamental Duties): मूळ संविधानात मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता.
२.
४२ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६ द्वारे संविधानात एक नवीन भाग IV A (भाग चार-क) जोडण्यात आला.
३.
या नवीन भागात केवळ एकच कलम ५१A (कलम ५१-क) समाविष्ट करण्यात आले, ज्यामध्ये सुरुवातीला १० मूलभूत कर्तव्ये ठेवण्यात आली होती.
४.
पुढे ८६ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २००२ द्वारे ११ वे मूलभूत कर्तव्य [कलम ५१A(k) - ६ ते १४ वयोगटातील पाल्यांना शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देणे] जोडण्यात आले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
मूलभूत कर्तव्ये सरदार स्वर्णसिंग समितीच्या (१९७६) शिफारशीनुसार समाविष्ट केली गेली.
•
ही कर्तव्ये तत्कालीन सोव्हिएत युनियनच्या (USSR) संविधानाकडून प्रेरित आहेत.
•
मूलभूत हक्कांप्रमाणे मूलभूत कर्तव्ये थेट न्यायप्रविष्ट (Non-justiciable) नाहीत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Part IVA)
Detailed Explanation:
1.
Fundamental Duties were not part of the original Constitution enacted in 1949.
2.
The 42nd Constitutional Amendment Act, 1976 added a completely new Part—Part IVA—consisting of a solitary Article 51A.
3.
Initially, 10 Fundamental Duties were enumerated upon the recommendation of the Swaran Singh Committee, inspired by the Constitution of the erstwhile USSR.
4.
The 11th Fundamental Duty was added by the 86th Constitutional Amendment Act, 2002 (Article 51A(k) - duty of parents to provide education to children aged 6 to 14).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Source: Constitution of USSR.
•
Committee: Sardar Swaran Singh Committee (1976).
•
Total Fundamental Duties today: 11.