भारतीय संविधानाच्या कोणत्या भाग आणि कलमांत केंद्र-राज्य वैधानिक संबंधांचा उल्लेख आहे ?
EN
Article 32 belongs to which part of the Indian Constitution?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (भाग - XI, कलम 245 ते 255)
स्पष्टीकरण:
भारतीय राज्यघटनेतील केंद्र-राज्य वैधानिक (कायदेविषयक) संबंधांची तरतूद:
१.
घटनात्मक तरतुदी:
•
भारतीय राज्यघटनेचा भाग XI (Part XI) हा "संघराज्य व राज्ये यांमधील संबंध" (Relations between the Union and the States) या शीर्षकाखाली येतो.
•
हा भाग दोन प्रकरणांमध्ये विभागलेला आहे:
•
प्रकरण १: वैधानिक संबंध (Legislative Relations) - कलम २४५ ते २५५: यात संसद व राज्य विधिमंडळांचे कायदे करण्याचे प्रादेशिक अधिकारक्षेत्र, तीन सूचींमधील अधिकारांचे वाटप (कलम २४६), शेषाधिकार (कलम २४८), राष्ट्रीय हितासाठी संसदेचे कायदे करण्याचे अधिकार (कलम २४९-२५०) इत्यादी तरतुदी आहेत.
•
प्रकरण २: प्रशासकीय संबंध (Administrative Relations) - कलम २५६ ते २६३.
२.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
भाग X (कलम २४४): अनुसूचित व आदिवासी क्षेत्रे.
•
भाग VIII (कलम २३९ ते २४२): केंद्रशासित प्रदेश (Union Territories).
•
भाग XII (कलम २६४ ते ३००A): वित्त, मालमत्ता, संविदा आणि दावे (Financial Relations).
त्यामुळे केंद्र-राज्य वैधानिक संबंध भाग XI, कलम २४५ ते २५५ मध्ये आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
केंद्र-राज्य कायदेविषयक संबंध: भाग XI, प्रकरण १ (कलम २४५ ते २५५)
•
केंद्र-राज्य प्रशासकीय संबंध: भाग XI, प्रकरण २ (कलम २५६ ते २६३)
•
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध: भाग XII, प्रकरण १ (कलम २६४ ते २९१)
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (भाग - XI (कलम 245 ते 255) - Part XI (Articles 245 to 255))
Explanation:
Centre-State relations in India are demarcated into legislative, administrative, and financial dimensions:
1.
Constitutional Framework (Part XI):
•
Part XI of the Indian Constitution is titled *"Relations between the Union and the States"*.
•
It is bifurcated into two chapters:
•
Chapter I: Legislative Relations (Articles 245 to 255): Covers territorial extent of laws, subject matter distribution across the Seventh Schedule lists (Art 246), residuary powers (Art 248), and Parliament's power to legislate on State subjects under special circumstances (Arts 249, 250, 252, 253).
•
Chapter II: Administrative Relations (Articles 256 to 263).
2.
Analysis of Other Options:
•
Part X (Art 244): The Scheduled and Tribal Areas.
•
Part VIII (Arts 239–242): The Union Territories.
•
Part XII (Arts 264–300A): Finance, Property, Contracts, and Suits (Financial Relations).
Hence, Option 1 is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Legislative Relations: Part XI (Arts 245–255)
•
Administrative Relations: Part XI (Arts 256–263)
•
Financial Relations: Part XII (Arts 264–293)