🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2012 MEDIUM

महाराष्ट्रातील दबावगट म्हणून शेतकरी संघटनेने शासनाच्या धोरण प्रक्रियेवर दबाव टाकून कोणते यश संपादन केले? अ) प्रायोगिक तत्त्वावर पीक विमा योजना लागू करण्यात आली. ब) लक्ष्मीमुक्ती कार्यक्रमांतर्गत 10 लाख महिलांना शेतीवर मालकी हक्क मिळवून देण्यात आला. क) शेतमालाला रास्त भाव मिळाला. ड) लघुपाटबंधारे योजनांकडे लक्ष केंद्रित करण्यात येत आहे. वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

EN As a pressure group in Maharashtra, what successes did the Shetkari Sanghatana achieve by pressuring the government's policy process? a) Implementation of Crop Insurance Scheme on an experimental basis. b) Granting land ownership rights to 10 lakh women under the Lakshmi Mukti program. c) Fetching remunerative/fair prices for agricultural produce. d) Focusing attention on minor irrigation schemes. Which of the above statement(s) is/are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

अ फक्त

Only a

अ आणि ब फक्त

Only a and b

अ, ब आणि क

a, b, and c

अ, ब आणि ड

a, b, and d

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ, ब आणि क

महाराष्ट्रात शरद जोशी यांच्या नेतृत्वाखालील शेतकरी संघटनेने दबावगट म्हणून कार्य करून विधाने अ, ब आणि क यांमधील महत्त्वपूर्ण यश संपादन केले.

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान 'अ' बरोबर: शेतकरी संघटनेच्या सततच्या दबावामुळे शासनाला प्रायोगिक तत्त्वावर सर्वसमावेशक पीक विमा योजना लागू करणे भाग पडले.

• विधान 'ब' बरोबर: शरद जोशी यांच्या प्रेरणेने शेतकरी महिला आघाडीने चालवलेल्या ऐतिहासिक 'लक्ष्मीमुक्ती अभियाना'अंतर्गत महाराष्ट्रातील हजारो गावांमधील सुमारे १० लाख शेतकरी महिलांच्या नावावर सातबारा उताऱ्यांवर जमिनीची सह-मालकी (मालकी हक्क) नोंदवून क्रांती घडवून आणली.

• विधान 'क' बरोबर: "भीक नको, घामाच्या दामाला भाव हवा" या एकाच कलमी कार्यक्रमांतर्गत कांदा, ऊस, कापूस, दूध आणि तंबाखू या शेतमालाला उत्पादन खर्चावर आधारित किफायतशीर व रास्त भाव (FRP/MSP) मिळवून देण्यात संघटना यशस्वी ठरली.

• विधान 'ड' अयोग्य: लघुपाटबंधारे योजनांवर भर देणे हा शेतकरी संघटनेचा मुख्य कार्यक्रम नव्हता; त्यांचा मुख्य भर शेतमालाचे स्वातंत्र्य आणि रास्त भाव यावरच होता.

• म्हणून अ, ब आणि क ही विधाने बरोबर आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: शेतकरी संघटनेचे 'लक्ष्मीमुक्ती अभियान' (१९८९): कुटुंबातील शेतजमिनीवर स्त्रीचे नाव नोंदवणारी ही देशातील पहिली यशस्वी ग्रामीण महिला सक्षमीकरण चळवळ होती.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) a, b, and c

As an agrarian pressure group led by Sharad Joshi, Shetkari Sanghatana accomplished major milestones described in statements a, b, and c.

Detailed Analysis:

• Statement a is correct: The sustained agitations of Shetkari Sanghatana compelled policy-makers to introduce pilot crop insurance schemes.

• Statement b is correct: Under the visionary Laxmi Mukti Abhiyan launched in 1989, nearly 10 lakh rural women secured land ownership rights by having their names entered onto ancestral land title records (7/12 extracts).

• Statement c is correct: Championing its core doctrine "Bhikh Nako, Ghamachya Damala Bhav Hava" (Give fair price for our sweat), the organization forced governments to substantially hike state-advised and minimum support prices for onion, sugarcane, and cotton.

• Statement d is incorrect: Demands regarding minor irrigation structures were not central to the free-market agrarian agenda of Shetkari Sanghatana.

• Hence, Option (3) a, b, and c is correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Shetkari Sanghatana's Laxmi Mukti Program (1989) remains one of India's most successful voluntary grassroots movements for establishing women's land rights.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) अ फक्त (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) अ आणि ब फक्त (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) अ, ब आणि क (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ, ब आणि क**[/gold]

✗ पर्याय (4) अ, ब आणि ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अ, ब आणि क' हे असून ते 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन