🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2013 MEDIUM

विधान A : विकसित होणाऱ्या समाजामध्ये दबावगट हे प्राथमिक अवस्थेत आणि कमकुवतरित्या संघटीत असतात. कारण R : विकसित होणाऱ्या समाजामध्ये सुदृढ पक्षपद्धती हितसंबंधांच्या जोपासनेचे काम करते. सांकेतिक पर्याय :

EN Assertion A: In developing societies, pressure groups are in an embryonic stage and weakly organized. Reason R: In developing societies, a healthy party system performs the function of nurturing/articulating interests. Coded options:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत आणि R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.

Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत परंतु R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.

Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.

A बरोबर आहे पण R चुकीचे आहे.

A is true but R is false.

A चुकीचे आहे पण R बरोबर आहे.

A is false but R is true.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (१) A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत आणि R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.

तुलनात्मक शासन आणि राजकीय सिद्धांतानुसार विधान A आणि कारण R दोन्ही बरोबर असून R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान A बरोबर: विकसनशील (विकसित होणाऱ्या) देशांमध्ये नागरी समाज (Civil Society) पूर्णपणे परिपक्व नसतो. कामगार, शेतकरी व ग्राहक यांचे संघटनात्मक जाळे प्राथमिक किंवा बाल्यावस्थेत असते, त्यामुळे दबावगट कमकुवतपणे संघटित असतात.

• कारण R बरोबर व स्पष्टीकरण: अशा विकसनशील देशांमध्ये राजकीय पक्षच समाजातील विविध घटकांच्या हितसंबंधांची जोपासना आणि मागण्यांचे प्रतिनिधित्व करतात (पक्षांच्या आघाड्या किंवा जनआंदोलने थेट राजकीय पक्षांद्वारे चालवली जातात). राजकीय पक्षच सर्वसमावेशक भूमिका घेत असल्याने स्वतंत्र दबावगट विकसित होण्याची गरज मर्यादित राहते.

• म्हणून A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत आणि R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: पाश्चात्त्य विकसित देशांमध्ये (उदा. अमेरिका) दबावगट अतिशय शक्तिशाली आणि संस्थात्मक असतात (Lobbying कायदेशीर असते), तर विकसनशील देशांमध्ये राजकीय पक्षांचेच समाजावर आणि हितसंबंधांवर अधिक वर्चस्व असते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

In comparative political systems theory, both Assertion A and Reason R are true, and R is the correct explanation of A.

Detailed Analysis:

• Assertion A is true: In developing societies, civil society structures and specialized associational bodies are nascent. Formal interest groups remain underdeveloped, fragmented, or embryonic.

• Reason R is true and explains A: In developing political systems, dominant political party structures subsume interest mobilization, undertaking the tasks of aggregating and articulating socio-economic demands directly. Because parties themselves fulfill these broad functions, independent pressure groups remain weak.

• Hence, Option (1) is the correct choice.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: In Western developed democracies (e.g., the United States), pressure groups and institutional lobbies are highly autonomous and powerful, whereas in developing democracies, political parties tend to dominate the arena of interest representation.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत आणि R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण आहे. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (१) A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत आणि R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.**[/gold]

⚠️ पर्याय (2) A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत परंतु R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) A बरोबर आहे पण R चुकीचे आहे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) A चुकीचे आहे पण R बरोबर आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत आणि R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.' हे असून ते 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन