विधान (A) : भारत सरकार कायदा, 1935 अनुसार शेषाधिकार केंद्रीय विधिमंडळाकडे दिलेले होते. कारण (R) : भारत सरकार कायदा, 1935 अनुसार संघराज्यीय, प्रांतिक आणि समवर्ती अशा तीन सूच्यांमध्ये विषयांची विभागणी केली गेली होती.
EN
Assertion (A): Under the Government of India Act, 1935, residuary powers were given to the Central Legislature.
Reason (R): Under the Government of India Act, 1935, subjects were divided into three lists: Federal, Provincial, and Concurrent.
Select the correct option:
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (A चूक आहे तर R बरोबर आहे)
स्पष्टीकरण:
•
विधान (A) चूक आहे: भारत सरकार कायदा, १९३५ नुसार शेषाधिकार (Residuary Powers) केंद्रीय विधिमंडळाकडे किंवा प्रांतांकडे दिलेले नव्हते; तर ते व्हाइसरॉयच्या (गव्हर्नर-जनरलच्या) वैयक्तिक स्वेच्छाधिकारात (Discretion) सोपवण्यात आले होते.
•
कारण (R) बरोबर आहे: १९३५ च्या कायद्यानुसार वैधानिक विषयांची विभागणी तीन स्वतंत्र सूचींमध्ये केली गेली होती:
१.
संघ सूची (Federal List): ५९ विषय (उदा. संरक्षण, परराष्ट्र व्यवहार, चलन)
२.
प्रांतिक सूची (Provincial List): ५४ विषय (उदा. पोलीस, शिक्षण, स्थानिक स्वराज्य)
३.
समवर्ती सूची (Concurrent List): ३६ विषय (उदा. फौजदारी कायदा, विवाह).
•
*(टीप: स्वतंत्र भारताच्या संविधानात मात्र कलम २४८ अन्वये शेषाधिकार संसदेकडे/केंद्राकडे देण्यात आले आहेत).*
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
१९३५ च्या कायद्यात शेषाधिकार व्हाइसरॉयकडे होते; स्वतंत्र भारताच्या राज्यघटनेत शेषाधिकार संसदेकडे (कलम २४८) आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 ((A) is incorrect, but (R) is correct)
Explanation:
•
Assertion (A) is INCORRECT: Under the Government of India Act, 1935, residuary legislative powers were vested neither in the Federal Legislature nor in the provincial legislatures; they were specifically allocated to the discretion of the Governor-General (Viceroy).
•
Reason (R) is CORRECT: The 1935 Act divided legislative subjects into three separate lists: Federal List (59 items), Provincial List (54 items), and Concurrent List (36 items).
•
*(Note: In independent India's Constitution, Article 248 vests residuary powers in the Union Parliament, following the Canadian model).*
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Residuary powers under 1935 Act = Governor-General; Residuary powers under current Constitution (Art. 248) = Parliament.