सजीवांच्या पेशींमध्ये ऑक्सिजनच्या उपस्थितीत घडणाऱ्या संपूर्ण 'ऑक्सिश्वसनाच्या' (Aerobic Respiration) रासायनिक अभिक्रियेअंती कोणते अंतिम उत्पादित घटक तयार होतात?
EN
At the conclusion of complete 'Aerobic Respiration' occurring in the presence of oxygen inside cells, which end products are produced?
✅ योग्य उत्तर पर्याय (४) आहे.
🔹 रासायनिक अभिक्रिया व स्पष्टीकरण:
•
ऑक्सिश्वसन (Aerobic Respiration): पेशींमध्ये ऑक्सिजनच्या उपस्थितीत ग्लुकोजचे संपूर्ण विघटन होऊन मोठ्या प्रमाणावर रासायनिक ऊर्जा मुक्त होते.
•
याचे एकूण रासायनिक समीकरण खालीलप्रमाणे आहे:
$$C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + 38\text{ ATP (ऊर्जा)}$$
•
या प्रक्रियेत ग्लुकोजच्या एका रेणूपासून कार्बन डायऑक्साईड ($CO_2$) आणि पाणी ($H_2O$) हे अंतिम साधे उत्पादित घटक तयार होतात आणि सुमारे ३८ (किंवा ३६) ATP ऊर्जा निर्माण होते.
🔹 इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १: कार्बन मोनॉक्साइड ($CO$) हे अपूर्ण ज्वलनात बनते, पेशीय श्वसनात नाही.
•
पर्याय २ व ३: श्वसनात नायट्रोजनचे ऑक्साईड किंवा मुक्त $O_2$ उत्पादित म्हणून कधीही तयार होत नाहीत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
ऑक्सिश्वसनातील पहिला टप्पा 'ग्लायकोलिसिस' पेशीद्रव्यात (Cytoplasm) घडतो, तर क्रेब्ज चक्र आणि इलेक्ट्रॉन वहन साखळी तंतुकणिकेत (Mitochondria) पार पडतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (4)
🔹 Chemical Reaction & Conceptual Explanation:
•
Aerobic Cellular Respiration: In the presence of molecular oxygen, glucose undergoes complete enzymatic breakdown to liberate biochemical energy stored as ATP.
•
The balanced overall chemical equation is:
$$C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + 38\text{ ATP (Energy)}$$
•
Thus, the terminal chemical end-products are Carbon Dioxide ($CO_2$) and Water ($H_2O$), yielding up to 36–38 molecules of ATP per glucose molecule.
🔹 Distractor Analysis:
•
Option 1: Carbon monoxide ($CO$) is a toxic byproduct of incomplete hydrocarbon combustion, never formed in cellular metabolic respiration.
•
Options 2 & 3: In biological respiration, molecular oxygen is consumed, not generated, and nitric oxide is not an end product.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Glycolysis (EMP Pathway) takes place in the cytoplasm without requiring oxygen, whereas the Krebs Cycle and Electron Transport Chain take place within the inner mitochondrial matrix and cristae.