खालीलपैकी कोणत्या मूलद्रव्याचे वनस्पती पोषणातील वर्गीकरण हे 'सूक्ष्म-पोषकद्रव्य' (Micronutrient) म्हणून केले जाते?
EN
Which of the following elements is classified specifically as an essential 'Micronutrient' in plant nutrition?
✅ योग्य उत्तर पर्याय (४) आहे.
🔹 संकल्पनात्मक वर्गीकरण:
•
वनस्पतींसाठी आवश्यक असणाऱ्या खनिजांचे त्यांच्या गरजेनुसार वर्गीकरण:
•
बृहत्-पोषकद्रव्ये (Macronutrients): N, P, K, Ca, Mg, S (यांची आवश्यकता मोठ्या प्रमाणात असते).
•
सूक्ष्म-पोषकद्रव्ये (Micronutrients): Fe, Mn, Cu, Mo, Zn (झिंक), B, Cl, Ni (यांची गरज दर ग्रॅम कोरड्या वजनामागे १०० मायक्रोग्रॅमपेक्षा कमी असते).
•
झिंक (Zinc): हे वनस्पतींमधील कर्बोदके चयापचय आणि प्रथिनांच्या निर्मितीमध्ये विविध एन्झाइम्सना कार्यान्वित करण्यासाठी लागणारे अत्यंत महत्त्वाचे सूक्ष्म पोषकद्रव्य आहे.
🔹 इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
फॉस्फरस: प्राथमिक बृहत्-पोषकद्रव्य (ATP आणि DNA चा घटक).
•
कॅल्शियम: दुय्यम बृहत्-पोषकद्रव्य (पेशीभित्तिकेतील कॅल्शियम पेक्टेटचा घटक).
•
मॅग्नेशियम: दुय्यम बृहत्-पोषकद्रव्य (हरितद्रव्याच्या मध्यवर्ती अणू).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
मॅग्नेशियम ($Mg$) हा क्लोरोफिलच्या केंद्रस्थानी असतो, तर लोह ($Fe$) हा हिमोग्लोबिनच्या केंद्रस्थानी असतो. हे सूक्ष्म आणि बृहत् पोषकद्रव्यांमधील एक महत्त्वाचे तुलनात्मक उदाहरण आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (4)
🔹 Nutrient Classification Analysis:
•
Plant nutrients are categorized quantitatively:
•
Macronutrients: N, P, K, Ca, Mg, S (Required in substantial concentrations $>10\text{ mmol/kg}$ dry matter).
•
Micronutrients (Trace elements): Fe, Mn, Cu, Mo, Zn (Zinc), B, Cl, Ni (Required in tiny amounts $<10\text{ mmol/kg}$ dry matter).
•
Zinc (Zn): Functions as a catalytic micronutrient activating enzymes like carbonic anhydrase, dehydrogenases, and auxin synthetase.
🔹 Distractor Analysis:
•
Phosphorus: Primary macronutrient essential for nucleic acids and cellular energy currency ($ATP$).
•
Calcium: Secondary macronutrient forming the middle lamella (calcium pectate) of plant cell walls.
•
Magnesium: Secondary macronutrient serving as the central coordination metal in chlorophyll.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Magnesium ($Mg$) sits at the center of the porphyrin ring of chlorophyll, whereas Iron ($Fe$) sits at the center of the heme ring in hemoglobin.