बॅसिलस थुरीनजेनेसिस हे ......... ही प्रथिने तयार करतात, ज्यामध्ये कीटकनाशक गुणधर्म असतात.
EN
Bacillus thuringiensis produces a protein called ........., which has insecticidal properties.
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (सी.आर.वाय. / C.R.Y. - Cry protein)
स्पष्टीकरण:
•
मातीत राहणारा जिवाणू *Bacillus thuringiensis* (Bt) बीजाणू निर्मितीच्या काळात अंतर्विषारी स्फटिक प्रथिने (Crystal endotoxins) तयार करतो.
•
या कीटकनाशक स्फटिक प्रथिनांना 'क्राय प्रथिने' (Cry proteins / Crystal proteins) असे नाव देण्यात आले आहे.
•
ही प्रथिने संहिताबद्ध करणाऱ्या जनुकाला 'cry जनुक' (cry genes) म्हणतात (उदा. *cry1Ac*, *cry1Ab*, *cry2Ab*).
•
जेव्हा कीटक (उदा. बोंडअळी, तंबाखूवरील अळी) ही पाने खातात, तेव्हा त्यांच्या आतड्यातील अल्कधर्मी सामूमुळे (Alkaline pH) हे अक्रिय स्फटिक विरघळतात आणि सक्रिय विषामध्ये रूपांतरित होऊन कीटकाच्या आतड्याला छिद्रे पाडतात, ज्यामुळे कीटकाचा मृत्यू होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
*Bacillus thuringiensis* (Bt) मधील कीटकनाशक प्रथिनांना Cry प्रथिने म्हणतात. *Cry1Ac* आणि *Cry2Ab* हे बोंडअळीविरुद्ध, तर *Cry1Ab* हे मक्याच्या खोडकिड्याविरुद्ध प्रभावी असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (C.R.Y. / Cry protein)
Explanation:
•
The entomopathogenic soil bacterium *Bacillus thuringiensis* forms parasporal protein inclusion crystals during sporulation.
•
These insecticidal crystal endotoxins are officially designated as Cry proteins (encoded by *cry* genes, short for "crystal").
•
When ingested by susceptible insect larvae (Lepidoptera, Coleoptera, Diptera), the protoxin crystals dissolve in the alkaline midgut, where gut proteases cleave them into active toxins.
•
The activated Cry endotoxin binds to cadherin receptors on midgut epithelial cells, creating pores that cause osmotic cell lysis and rapid insect death.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
*Bacillus thuringiensis* produces insecticidal crystal endotoxins known as Cry proteins (e.g., Cry1Ac and Cry2Ab against cotton bollworms; Cry1Ab against corn borer).