घातक कचऱ्याची हालचाल विकसित देशामधून कमी विकसित देशामध्ये होऊ नये म्हणून बेसेल अधिवेशनात ______ मध्ये ______ येथे आंतरराष्ट्रीय करारावर सह्या केल्या.
EN
Basel convention an international treaty designed to reduce movement of hazardous waste from developed to less developed countries signed in ________ at ________.
योग्य उत्तर: पर्याय ४: मार्च १९८९ - स्वित्झरलँड
स्पष्टीकरण:
घातक व विषारी कचऱ्याची विकसित देशांमधून विकसनशील देशांमध्ये होणारी अनियंत्रित वाहतूक आणि डम्पिंग रोखण्यासाठी २२ मार्च १९८९ रोजी बासेल (स्वित्झर्लंड) येथे ऐतिहासिक 'बासेल परिषद' (Basel Convention) स्वाक्षरीत झाली.
महत्त्वाचे पैलू:
१.
कराराचे पूर्ण नाव: 'घातक कचऱ्याच्या सीमापार हालचालींवर नियंत्रण आणि त्यांची विल्हेवाट यावरील बासेल करार' (Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal).
२.
अंमलबजावणी: हा करार ५ मे १९९२ पासून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अमलात आला.
३.
उद्देश: श्रीमंत देशांनी आपला विषारी औद्योगिक व इलेक्ट्रॉनिक कचरा (E-waste) आफ्रिका आणि आशियातील गरीब देशांमध्ये टाकण्यावर (Toxic Waste Colonialism) बंदी घालणे.
४.
भारताचा सहभाग: भारताने १९९२ मध्ये या कराराला मंजुरी दिली.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
आंतरराष्ट्रीय कचरा व रसायनांशी संबंधित तीन प्रमुख करार:
•
बासेल करार (१९८९): घातक कचऱ्याची सीमापार वाहतूक रोखणे.
•
रॉटरडॅम करार (१९९८): घातक रसायनांच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापारात पूर्व-माहिती संमती (PIC).
•
स्टॉकहोम करार (२००१): चिरस्थायी सेंद्रिय प्रदूषक (POPs) वर बंदी.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4: March 1989 - Switzerland
Explanation:
The Basel Convention was negotiated and opened for signature in Basel, Switzerland, on 22 March 1989 (entering into force on 5 May 1992).
Key Treaty Objectives:
1.
Combating Toxic Waste Colonialism: Designed to halt the unregulated shipment and dumping of hazardous, toxic, and electronic waste from developed countries into developing nations.
2.
Statutory Pillars:
•
Minimizing hazardous waste generation at source.
•
Restricting transboundary movements of hazardous waste.
•
Establishing strict regulatory frameworks for environmentally sound waste management.
3.
Indian Ratification: India ratified the Basel Convention in 1992, subsequently enacting the Hazardous and Other Wastes (Management and Transboundary Movement) Rules.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The triumvirate of global chemical & waste treaties:
•
Basel Convention (1989): Transboundary Movement of Hazardous Wastes.
•
Rotterdam Convention (1998): Prior Informed Consent (PIC) for Hazardous Chemicals.
•
Stockholm Convention (2001): Persistent Organic Pollutants (POPs).