भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी दलित, वंचित व बहुजन समाजाच्या न्याय्य हक्कांसाठी अनेक वृत्तपत्रे सुरू केली. खालीलपैकी कोणते वृत्तपत्र डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी सुरू केलेले 'नव्हते'?
EN
Bharat Ratna Dr. B.R. Ambedkar launched multiple pioneering periodicals to mobilize and emancipate the depressed and marginalized classes. Which of the following newspapers was NOT founded by Dr. B.R. Ambedkar?
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - सुधारक (Sudharak - हे वृत्तपत्र डॉ. आंबेडकरांनी सुरू केले नव्हते).
विश्लेषण:
•
पर्याय (१) योग्य आहे: 'सुधारक' हे वृत्तपत्र ऑक्टोबर १८८८ मध्ये गोपाळ गणेश आगरकर यांनी पुण्यातून सुरू केले होते. टिळकांशी असलेल्या मतभेदांमुळे 'केसरी'चे संपादकत्व सोडल्यानंतर आगरकरांनी हे वृत्तपत्र सामाजिक सुधारणांसाठी चालवले.
•
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची वृत्तपत्रे खालीलप्रमाणे आहेत:
१.
'मूकनायक' (Mooknayak): ३१ जानेवारी १९२० (शाहू महाराजांचे आर्थिक सहकार्य; पहिले संपादक: पांडुरंग भटकर).
२.
'बहिष्कृत भारत' (Bahishkrit Bharat): ३ एप्रिल १९२७ (महाड सत्याग्रहाच्या पार्श्वभूमीवर).
३.
'समता' (Samata): २९ जून १९२८ (संपादक: देवराव नाईक).
४.
'जनता' (Janata): २४ नोव्हेंबर १९३०.
५.
'प्रबुद्ध भारत' (Prabuddha Bharat): ४ फेब्रुवारी १९५६.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (२) 'जनता', पर्याय (३) 'समता' आणि पर्याय (४) 'प्रबुद्ध भारत' ही तिन्ही वृत्तपत्रे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनीच सुरू केली होती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
डॉ. आंबेडकरांनी आपल्या 'मूकनायक' वृत्तपत्राच्या पहिल्या अंकावर संत तुकाराम महाराजांची "काय करू आता धरूनिया भीड । निःशंक हे तोंड वाजविले ॥" ही ओवी शीर्षकाखाली छापली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - Sudharak (This newspaper was NOT founded by Dr. Ambedkar).
Analysis:
•
Option (1) is correct: 'Sudharak' was established in October 1888 by Gopal Ganesh Agarkar in Pune after he resigned from the editorship of 'Kesari' due to ideological differences with Lokmanya Tilak over the primacy of social versus political reforms.
•
In contrast, Dr. B.R. Ambedkar's historic journalistic organs were:
1.
'Mooknayak' (31 January 1920, assisted financially by Chhatrapati Shahu Maharaj).
2.
'Bahishkrit Bharat' (3 April 1927, founded post-Mahad Satyagraha).
3.
'Samata' (29 June 1928, edited by Devrao Naik).
4.
'Janata' (24 November 1930, prolonged weekly organ).
5.
'Prabuddha Bharat' (4 February 1956, marking Buddhist conversion).
Analysis of Other Options:
•
Options (2), (3), and (4) were all authentic newspapers established and edited by Dr. B.R. Ambedkar.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Dr. Ambedkar chose Sant Tukaram's abhang verse as the permanent epigraph on the masthead of 'Mooknayak', and verses from Sant Dnyaneshwar on 'Bahishkrit Bharat'.