एकोणिसाव्या शतकातील सामाजिक-धार्मिक सुधारणा संघटना आणि त्यांचे मूळ संस्थापक यांच्या संदर्भात खालील जोड्या विचारात घ्या: (A) आर्य समाज - स्वामी दयानंद सरस्वती (B) प्रार्थना समाज - न्या. महादेव गोविंद रानडे (C) सत्यशोधक समाज - महात्मा ज्योतिराव फुले (D) परमहंस सभा - महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे वरीलपैकी कोणत्या जोड्या अचूक (योग्य) आहेत?
EN
Consider the following pairs of nineteenth-century socio-religious reform organizations and their original founders:
(A) Arya Samaj - Swami Dayanand Saraswati
(B) Prarthana Samaj - Justice Mahadev Govind Ranade
(C) Satyashodhak Samaj - Mahatma Jyotirao Phule
(D) Paramahansa Sabha - Maharshi Vitthal Ramji Shinde
Which of the pairs given above are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (२) - केवळ (A) आणि (C).
विश्लेषण:
•
जोडी (A) योग्य आहे: आर्य समाजाची स्थापना १० एप्रिल १८७५ रोजी मुंबई (गिरगाव) येथे स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी केली ('वेदांकडे परत चला' ही त्यांची घोषणा होती).
•
जोडी (B) अयोग्य आहे: ३१ मार्च १८६७ रोजी मुंबईत प्रार्थना समाजाची स्थापना डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर यांनी केली. न्या. म. गो. रानडे हे १८७० मध्ये यात सामील झाले आणि त्यांनी समाजाचे तत्त्वज्ञान घडवले, परंतु ते मूळ संस्थापक नव्हते.
•
जोडी (C) योग्य आहे: २४ सप्टेंबर १८७३ रोजी पुणे येथे सत्यशोधक समाजाची स्थापना महात्मा ज्योतिराव फुले यांनी शूद्र-अतिशूद्र व बहुजन समाजाच्या हक्कांच्या संरक्षणासाठी केली.
•
जोडी (D) अयोग्य आहे: परमहंस सभेची स्थापना ३१ जुलै १८४९ रोजी मुंबईत दादोबा पांडुरंग तर्खडकर आणि रामचंद्र बाळकृष्ण जयकर यांनी केली. महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी १८ ऑक्टोबर १९०६ रोजी 'डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन'ची स्थापना केली.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१): अयोग्य; कारण जोडी (B) चुकीची आहे.
•
पर्याय (२): योग्य पर्याय; केवळ (A) आणि (C) या जोड्या सत्य आहेत.
•
पर्याय (३) व (४): अयोग्य.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संस्था आणि त्यांचे संस्थापक:
•
परमहंस सभा (१८४९): दादोबा पांडुरंग तर्खडकर.
•
प्रार्थना समाज (१८६७): डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर.
•
सत्यशोधक समाज (१८७३): महात्मा ज्योतिराव फुले.
•
आर्य समाज (१८७५): स्वामी दयानंद सरस्वती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) - Only (A) and (C).
Analysis:
•
Pair (A) is correct: Arya Samaj was founded on 10 April 1875 in Bombay by Swami Dayanand Saraswati with the call 'Go Back to the Vedas'.
•
Pair (B) is incorrect: Prarthana Samaj was established on 31 March 1867 by Dr. Atmaram Pandurang. Justice M.G. Ranade joined in 1870 and became its leading philosopher, but was not its original founder.
•
Pair (C) is correct: Satyashodhak Samaj was founded on 24 September 1873 in Pune by Mahatma Jyotirao Phule to emancipate the non-Brahmin masses and lower castes.
•
Pair (D) is incorrect: Paramahansa Sabha was founded in Bombay in 1849 by Dadoba Pandurang Tarkhadkar and Ram Balkrishna Jaykar. Maharshi Vitthal Ramji Shinde founded the Depressed Classes Mission in 1906.
Distractor Analysis:
•
Option (1): Flawed because pair (B) misidentifies the founder.
•
Option (2): Correct; pairs (A) and (C) are historically accurate.
•
Options (3) and (4): Incorrect due to erroneous pairing of founders.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Core founder distinctions in Maharashtra renaissance:
•
Paramahansa Sabha (1849): Dadoba Pandurang.
•
Prarthana Samaj (1867): Dr. Atmaram Pandurang.
•
Satyashodhak Samaj (1873): Mahatma Jyotirao Phule.
•
Depressed Classes Mission (1906): Maharshi V.R. Shinde.