बंगालमधील आधुनिक सामाजिक-धार्मिक सुधारणांची अग्रगण्य संस्था आणि ब्राह्मो समाजाची पूर्वगामी मानली गेलेली 'आत्मीय सभा' (Atmiya Sabha) १८१४-१५ मध्ये खालीलपैकी कोणी स्थापन केली?
EN
Who among the following founded the 'Atmiya Sabha' (Society of Friends) in Calcutta in 1814-15, which served as a pioneering precursor to modern socio-religious reform and the Brahmo Samaj in Bengal?
योग्य उत्तर: पर्याय (३) - राजा राम मोहन रॉय.
विश्लेषण:
•
राजा राम मोहन रॉय यांना 'आधुनिक भारताचे जनक' (Father of Modern India) आणि 'भारतीय प्रबोधनाचे जनक' मानले जाते.
•
त्यांनी १८१४ मध्ये रंगपूरहून कलकत्त्याला स्थायिक झाल्यानंतर १८१४-१५ मध्ये 'आत्मीय सभा' (मित्रांची सभा / Society of Friends) स्थापन केली.
•
आत्मीय सभेची उद्दिष्टे:
१)
उपनिषदांवर आधारित एकेश्वरवादाचा (Monotheism) प्रचार करणे.
२)
बहुदेवतावाद, मूर्तीपूजा, जातिव्यवस्था आणि सती प्रथेसारख्या अनिष्ठ चालीरीतींवर तात्त्विक चर्चा करणे.
•
पुढे याच आत्मीय सभेचा विस्तार होऊन २० ऑगस्ट १८२८ रोजी 'ब्राह्मो सभा' (पुढे ब्राह्मो समाज) स्थापन झाली.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
स्वामी विवेकानंद: रामकृष्ण मिशन (१ मे १८९७, बेलूर मठ).
•
स्वामी दयानंद सरस्वती: आर्य समाज (१० एप्रिल १८७५, मुंबई).
•
श्री अरविंद घोष: क्रांतिकारी चळवळ व पुढे पॉंडिचेरी येथे आध्यात्मिक आश्रम (१९२६).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
राजा राम मोहन रॉय यांची प्रमुख प्रकाशने:
•
'तुहफत-उल-मुवाहिद्दीन' (Tuhfat-ul-Muwahhidin - १८०४, पर्शियन भाषेत 'एकेश्वरवाद्यांना भेट').
•
'मिरात-उल-अखबार' (१८२२, पर्शियन वृत्तपत्र).
•
'संवाद कौमुदी' (१८२१, बंगाली साप्ताहिक - सती प्रथेविरुद्ध जनजागृतीसाठी).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - Raja Ram Mohan Roy.
Analysis:
•
Raja Ram Mohan Roy, widely acclaimed as the 'Father of the Indian Renaissance' and 'Father of Modern India', settled in Calcutta in 1814 and established the 'Atmiya Sabha' (Society of Friends) in 1814–15.
•
Core Objectives of Atmiya Sabha:
1)
Propagate rational monotheism derived from the core teachings of the Upanishads.
2)
Conduct philosophical discussions challenging polytheism, idolatry, rigid caste hierarchy, and inhumane rituals like Sati.
•
The circle of intellectuals nurtured at Atmiya Sabha evolved into the Brahmo Sabha on 20 August 1828 (later Brahmo Samaj).
Distractor Analysis:
•
Swami Vivekananda: Founded Ramakrishna Mission (1897) at Belur Math.
•
Swami Dayanand Saraswati: Founded Arya Samaj in Bombay (1875).
•
Sri Aurobindo: Nationalist revolutionary leader turned spiritual philosopher in Pondicherry.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Literary and journalistic milestones of Raja Ram Mohan Roy:
•
'Tuhfat-ul-Muwahhidin' (Gift to Deists, 1804, in Persian).
•
'Sambad Kaumudi' (1821, Bengali weekly rallying against Sati).
•
'Mirat-ul-Akhbar' (1822, first Persian journal in India).