भारत सरकारने १ जानेवारी २०१५ रोजी ६५ वर्षे जुना 'नियोजन आयोग' (Planning Commission) बरखास्त करून खालीलपैकी कोणत्या नवीन संस्थेची स्थापना केली?
EN
By dissolving the 65-year-old Planning Commission on 1st January 2015, which new institution was established by the Government of India?
योग्य उत्तर: पर्याय (३) - नीती आयोग (NITI Aayog).
विश्लेषण:
•
१५ मार्च १९५० रोजी स्थापन झालेला 'नियोजन आयोग' बरखास्त करून १ जानेवारी २०१५ रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या ठरावाद्वारे 'नीती आयोग' (National Institution for Transforming India) स्थापन करण्यात आला.
•
जुन्या केंद्रीकृत नियोजनाच्या (Top-down approach) जागी सर्व राज्यांना सोबत घेऊन सहकारी संघराज्यवादावर (Cooperative Federalism) आधारित बॉटम-अप (Bottom-up) विकासाचे मॉडेल नीती आयोगाने स्वीकारले.
•
भारताचे पंतप्रधान नीती आयोगाचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नियोजन आयोगाचे पहिले अध्यक्ष पंडित जवाहरलाल नेहरू आणि शेवटचे उपाध्यक्ष माँटेक सिंग अहलुवालिया होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - NITI Aayog.
Analysis:
•
Replacing the Planning Commission (which existed from 15 March 1950 to 2014), the Government of India established NITI Aayog (National Institution for Transforming India) on 1st January 2015 via an executive resolution.
•
It shifted the planning paradigm from a rigid top-down socialist model to a dynamic bottom-up framework promoting cooperative and competitive federalism.
•
The Prime Minister is the ex-officio Chairman.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The first Chairman of the Planning Commission was Pt. Jawaharlal Nehru, and its last Deputy Chairman was Montek Singh Ahluwalia.