योग्य उत्तर: पर्याय (३) क, ब, अ, ड
सविस्तर कालानुक्रम विश्लेषण:
•
क) सुरत काँग्रेस (डिसेंबर 1907): 1907 मध्ये सुरत येथील काँग्रेस अधिवेशनात मवाळ (रासबिहारी घोष अध्यक्ष) आणि जहाल (टिळक, लाला लजपतराय) यांच्यात फूट पडली आणि जहालांना काँग्रेसबाहेर काढण्यात आले.
•
ब) होमरूल लीग (एप्रिल 1916): लोकमान्य टिळकांनी 28 एप्रिल 1916 रोजी बेळगाव येथे पहिली होमरूल लीग स्थापन केली. (डॉ. अॅनी बेझंट यांनी सप्टेंबर 1916 मध्ये मद्रास येथे आपली लीग स्थापन केली).
•
अ) लखनौ करार (डिसेंबर 1916): लखनौ अधिवेशनात काँग्रेस व मुस्लिम लीग यांच्यात ऐतिहासिक करार झाला, तसेच जहाल गटाचे काँग्रेसमध्ये पुनरागमन झाले.
•
ड) काँग्रेस लोकशाही पक्ष (Congress Democratic Party - 1920): लोकमान्य टिळकांनी 1919 च्या माँटेग्यू-चेम्सफर्ड कायद्यांतर्गत होणाऱ्या निवडणुका लढवण्यासाठी आणि काँग्रेसच्या आत राहून प्रतियोगी सहकारिता (Responsive Cooperation) राबवण्यासाठी ऑगस्ट 1920 मध्ये आपल्या निधनापूर्वी हा पक्ष स्थापन केला होता.
कालक्रम: सुरत काँग्रेस (1907) ➔ होमरूल लीग (एप्रिल 1916) ➔ लखनौ करार (डिसेंबर 1916) ➔ काँग्रेस लोकशाही पक्ष (1920).
म्हणून योग्य क्रम क, ब, अ, ड हा आहे.
टिळकांच्या 'काँग्रेस डेमोक्रॅटिक पार्टी'चा जाहीरनामा हा भारताच्या राजकीय इतिहासातील पहिला निवडणूक जाहीरनामा मानला जातो, ज्याची घोषणा टिळकांनी 1920 मध्ये केली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) c, b, a, d
Detailed Chronological Analysis:
•
c) Surat Congress (December 1907): The open confrontation between Moderates (chaired by Rashbehari Ghosh) and Extremists led to the historic Surat Split, expelling Extremists from the Congress organization.
•
b) Home Rule League (April 1916): Lokmanya Tilak launched his Indian Home Rule League at the provincial conference at Belgaum in April 1916. (Annie Besant launched hers in September 1916).
•
a) Lucknow Pact (December 1916): The joint session at Lucknow witnessed the formal agreement between the Congress and the Muslim League, along with the readmission of Extremists into the Congress fold.
•
d) Congress Democratic Party (1920): Formed by Lokmanya Tilak within the Congress in early 1920 to contest the upcoming elections under the Government of India Act 1919 based on the principle of 'Responsive Cooperation'.
Sequential Order: Surat Congress (1907) ➔ Home Rule League (April 1916) ➔ Lucknow Pact (Dec 1916) ➔ Congress Democratic Party (1920).
Hence, the correct chronological sequence is c, b, a, d.
The manifesto of Tilak's Congress Democratic Party (1920) was one of the earliest modern democratic election manifestos in Indian political history, articulating religious freedom, minimum wage, and federal self-government.
