पुढील उदाहरणाचा भारतीय साक्षीपुरावा कायद्याच्या संदर्भात विचार करा : “A ने B वर ₹ 2,00,000 ( ₹ दोन लाख) वसूल करण्यासाठी दावा लावला. त्याने त्यासंबंधी नोंदी आपल्या जमाखर्चाच्या वहीत केल्या होत्या. त्या B ला दाखवल्या आणि B हा तेवढ्या रुपयांचे आपल्याला देणे लागतो असे म्हटले. " वरील उदाहरणाच्या संदर्भात खालीलपैकी योग्य विधान कोणते ?
EN
Consider the following illustration with reference to the Indian Evidence Act: "'A' sues 'B' for ₹2,00,000. 'A' shows entries in his account books showing 'B' to be indebted to him for this amount."
Which of the following statements is correct regarding the above illustration?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) नोंदी समर्पक आहेत, परंतू कर्ज सिद्ध करणारा आणखी एखादा पुरावा असल्याशिवाय पुरेशा नाहीत.
स्पष्टीकरण:
•
भारतीय पुरावा कायदा, १८७२ चे कलम ३४: "हिशोबाच्या वह्यांमधील नोंदी केव्हा सुसंगत असतात" (Entries in books of account when relevant):
•
व्यवहाराच्या नियमित पद्धतीत ठेवलेल्या हिशोबाच्या वह्यांमधील नोंदी सुसंगत (समर्पक) असतात;
•
परंतु (वैधानिक अट): कोणत्याही व्यक्तीवर दायित्व किंवा कर्ज सिद्ध करण्यासाठी केवळ त्या नोंदी एकट्या पुरेशा नसतात; जोपर्यंत त्या कर्जाची पुष्टी करणारा इतर स्वतंत्र पुरावा सादर केला जात नाही.
•
कलम ३४ चे थेट उदाहरण: 'A' हा 'B' वर कर्जाच्या वसुलीसाठी दावा करतो व हिशोबाच्या वहीतील नोंद दाखवतो. ही नोंद समर्पक आहे, परंतु कर्ज सिद्ध करणारा इतर पुरावा असल्याखेरीज ती पुरेशी नाही.
•
म्हणून अचूक उत्तर पर्याय (३) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम ३४ (हिशोबाच्या वह्या): जमाखर्चाच्या वह्यांमधील नोंदी सुसंगत असतात, परंतु स्वतंत्र पुष्टीकारक पुराव्याशिवाय त्या एकट्या पुरेशा नसतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) The entries are relevant, but not sufficient without other evidence proving the debt.
Explanation:
•
Section 34 of the Indian Evidence Act, 1872:
•
Entries in books of account regularly kept in the course of business are relevant, but such statements shall not alone be sufficient evidence to charge any person with liability without independent corroboration.
•
Illustration to Section 34: 'A' sues 'B' for money and shows account entries showing 'B' indebted. The entries are relevant, but are not sufficient, without other evidence, to prove the debt.
•
Hence, Option (3) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Under Section 34, account entries are admissible but cannot form the sole basis of liability without independent corroborative evidence.