खालील विधाने विचारात घ्या : अ) राज्यघटनेत दुरुस्ती करणारे विधेयक केवळ मंत्रीच संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात मांडू शकतो. ब) जर अशा दुरुस्तीमुळे राज्यघटनेच्या संघराज्यीय स्वरूपात बदल होणार असेल तर त्या दुरुस्तीला भारतातील सर्व राज्यांच्या विधिमंडळाची मान्यता लागते. क) राष्ट्रपती घटनादुरुस्ती विधेयकाला मान्यता देण्याचे राखून ठेवू शकत नाही, तसेच पुनर्विचारासाठी संसदेकडे परतही पाठवू शकत नाही. वरीलपैकी कोणते विधान/ने योग्य आहे/त?
EN
Consider the following statements:
a) A bill amending the Constitution can be introduced in either House of Parliament only by a Minister.
b) If such an amendment alters the federal character of the Constitution, it requires the ratification by the legislatures of all States in India.
c) The President cannot withhold assent to a Constitutional Amendment Bill, nor can return it to Parliament for reconsideration.
Which of the above statement(s) is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) फक्त क
सविस्तर विश्लेषण:
घटनादुरुस्ती विधेयकाबाबत (कलम ३६८):
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: घटनादुरुस्ती विधेयक संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात मंत्री किंवा कोणताही खाजगी सदस्य (Private Member) मांडू शकतो; केवळ मंत्र्यानेच मांडले पाहिजे असे बंधन नाही.
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: संघराज्यीय तरतुदी बदलण्यासाठी भारतातील किमान निम्म्या (Not less than half) राज्यांच्या विधिमंडळांची साध्या बहुमताने मंजुरी लागते; सर्व राज्यांची मंजुरी लागत नाही.
•
विधान (क) बरोबर आहे: २४ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९७१ अन्वये राष्ट्रपतींवर घटनादुरुस्ती विधेयकाला संमती देणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. राष्ट्रपती मान्यता रोखून धरू शकत नाहीत किंवा ते पुनर्विचारासाठी परतही पाठवू शकत नाहीत.
त्यामुळे केवळ विधान (क) योग्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
कलम ३६८: राष्ट्रपती घटनादुरुस्ती विधेयकाला नकाराधिकार (Veto) वापरू शकत नाहीत (२४ वी घटनादुरुस्ती, १९७१).
•
संघराज्यीय तरतुदींसाठी: संसदेचे विशेष बहुमत + किमान ५०% राज्यांची साध्या बहुमताने मान्यता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Only c
Detailed Analysis:
Regarding Constitutional Amendment Bills under Article 368:
•
Statement (a) is incorrect: Can be introduced by a Minister or a Private Member without prior recommendation of the President.
•
Statement (b) is incorrect: Federal provisions require ratification by legislatures of not less than one-half of the States, not all States.
•
Statement (c) is correct: By the 24th Amendment Act, 1971, the President must give his assent to a constitutional amendment bill; he can neither withhold assent nor return it.
Thus, only statement (c) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
24th Amendment (1971) made Presidential assent mandatory for Constitutional Amendment Bills.