खालील विधानांचा विचार करा. (a) निम्न अक्षवृत्ताच्या मानाने उच्च अक्षवृत्तामध्ये सर्वसाधारणपणे मोठ्या प्रमाणात जैवविविधता असते. (b) पर्वतीय उतारावर उच्च उंचीपेक्षा निम्न उंचीवर सर्वसाधारणपणे जैवविविधता मोठ्या प्रमाणात असते. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/त ?
EN
Consider the following statements:
(a) Biodiversity is generally greater at higher latitudes compared to lower latitudes.
(b) On mountain slopes, biodiversity is generally greater at lower altitudes than at higher altitudes.
Which of the above statement(s) is/are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय २ (फक्त (b))
सविस्तर विश्लेषण:
जैवविविधतेचे अक्षवृत्तीय आणि उंचीवरील वितरण:
1.
विधान (a) चुकीचे: निम्न अक्षवृत्तामध्ये (विषुववृत्तीय आणि उष्णकटिबंधीय प्रदेश) मुबलक सूर्यप्रकाश आणि अनुकूल परिस्थितीमुळे उच्च अक्षवृत्ताच्या (समशीतोष्ण आणि ध्रुवीय प्रदेश) तुलनेत जैवविविधता अधिक असते. विधानात उच्च अक्षवृत्तात जास्त असते असे उलटे दिले आहे.
2.
विधान (b) बरोबर: पर्वतीय उतारावर निम्न उंचीवर (पायथ्याशी) तापमान उबदार असते आणि अधिवास अनुकूल असल्यामुळे उच्च उंचीच्या (शिखरावरील अतिथंड व ऑक्सिजनविरहित भाग) तुलनेत जैवविविधता मोठ्या प्रमाणात आढळते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अलेक्झांडर फॉन हम्बोल्ट (Alexander von Humboldt) यांनी 'क्षेत्र-प्रजाती संबंध' (Species-Area Relationship) मांडताना जैवविविधतेच्या अशा भौगोलिक वितरणाचा सखोल अभ्यास केला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Only (b))
Detailed Analysis:
Spatial Distribution of Biodiversity:
1.
Statement (a) is incorrect: Latitudinal species richness gradients demonstrate that biodiversity is highest in low latitudes (equator/tropics) and progressively declines towards high latitudes (polar regions). The statement incorrectly asserts higher biodiversity at high latitudes.
2.
Statement (b) is correct: Altitudinal gradients reflect latitudinal ones; valleys and lower mountain slopes offer optimal thermal energy, precipitation, and soil profiles, harboring far higher species richness than harsh, low-oxygen alpine ridges.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
German naturalist Alexander von Humboldt observed that within a region, species richness increases with increasing explored area, but up to a certain limit (Species-Area curve: $\log S = \log C + Z \log A$).