🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Rajyaseva Mains 2020 MEDIUM

खालील विधाने विचारात घ्या : अ) चलेजाव आंदोलनात मुंबई प्रांताचे स्थान अग्रगण्य होते. ब) ब्रिटीश सरकारने म. गांधीना व पंडीत नेहरूंना अहमदनगरच्या तुरुंगात स्थानबध्द केले. क) मुंबई प्रांताच्या सातारा जिल्ह्यात प्रतिसरकारची स्थापना झाली. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

EN Consider the following statements: a) Bombay Presidency occupied a forefront position in the Quit India Movement. b) The British government detained Mahatma Gandhi and Pandit Nehru in Ahmednagar prison. c) A Parallel Government (Prati-Sarkar) was established in Satara district of Bombay Presidency. Which of the above statements are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

अ आणि ब

a and b

ब आणि क

b and c

अ आणि क

a and c

अ, ब आणि क

a, b and c

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (३) अ आणि क

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान अ चे विश्लेषण: 1942 च्या चलेजाव आंदोलनात मुंबई प्रांत (बॉम्बे प्रेसिडेन्सी) संपूर्ण देशात अग्रभागी होता. गोवालिया टँक येथून आंदोलनाची ठिणगी पडली. मुंबईतील गिरणी कामगारांचे संप, उषा मेहता यांचे भूमिगत काँग्रेस रेडिओ, आणि संपूर्ण महाराष्ट्रात पसरलेली चळवळ यामुळे मुंबई प्रांत क्रांतीचे केंद्र बनले. (विधान अ बरोबर आहे)

• विधान ब चे विश्लेषण: 9 ऑगस्ट 1942 रोजी ब्रिटिश सरकारने महात्मा गांधींना पुण्याच्या आगाखान पॅलेस (Aga Khan Palace) येथे स्थानबद्ध केले (त्यांच्यासोबत कस्तुरबा गांधी आणि महादेवभाई देसाई होते), तर पंडित जवाहरलाल नेहरू, सरदार पटेल, मौलाना आझाद या काँग्रेस कार्यकारिणीच्या नेत्यांना अहमदनगरच्या भुईकोट किल्ल्यात कैदेत ठेवले. गांधीजींना अहमदनगर तुरुंगात ठेवले नव्हते. (विधान ब चुकीचे आहे)

• विधान क चे विश्लेषण: मुंबई प्रांताच्या सातारा जिल्ह्यात क्रांतिसिंह नाना पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली 1943 ते 1946 या काळात अत्यंत कणखर अशा 'प्रतिसरकार'ची (पत्री सरकार) स्थापना झाली. (विधान क बरोबर आहे)

• म्हणून योग्य विधाने अ आणि क ही आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अहमदनगरच्या तुरुंगात असतानाच पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी आपला अजरामर ग्रंथ 'डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया' (Discovery of India - भारताचा शोध) लिहून पूर्ण केला होता.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) a and c

Detailed Analysis:

• Statement a is Correct: Bombay Presidency served as the epicentre and vanguard of the Quit India movement. The AICC session at Gowalia Tank launched the campaign, followed by widespread industrial general strikes, student marches, and the legendary underground Congress Radio.

• Statement b is Incorrect: Following Operation Zero Hour on 9 August 1942, Mahatma Gandhi (along with Kasturba Gandhi and Mahadev Desai) was detained at the Aga Khan Palace in Pune. In contrast, Jawaharlal Nehru, Sardar Patel, Maulana Azad, and other Working Committee members were imprisoned in the Ahmednagar Fort. Gandhi was never held in Ahmednagar.

• Statement c is Correct: In Satara district of Bombay Presidency, a remarkably organized parallel government (Prati-Sarkar) was established under Krantisinh Nana Patil from 1943 to 1946.

• Therefore, statements a and c are correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

While incarcerated in Ahmednagar Fort between 1942 and 1945, Jawaharlal Nehru authored his classic historical work, 'The Discovery of India'.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) अ आणि ब (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) ब आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) अ आणि क (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (३) अ आणि क**

✗ पर्याय (4) अ, ब आणि क (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अ आणि क' हे असून ते 'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'चले जाव आंदोलन (१९४२), प्रांतिक सरकारे व स्वातंत्र्याकडे वाटचाल' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन