🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

खालील विधानांचा विचार करा. अ. 2001 वे 2011 या काळात महाराष्ट्रात लोकसंख्या वाढीचा दर 15.99 टक्के होता. ब. 2011 च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्र राज्यातील 122372972 लोकसंख्येपैकी मुस्लीम लोकसंख्या 10.6 टक्के होती. क. 2011 च्या जनगणनेनुसार केरळ राज्यात सर्वाधिक कृषी घनता आढळली. ड. 2011 च्या जनगणनेनुसार 0-6 वयोगटातील बाल लिंग गुणोत्तरात अव्वल दहा राज्ये सिक्कीम, अरुणाचल प्रदेश, जम्मु आणि काश्मिर, छत्तीसगड़, मणिपुर, नागालैन्ड, राजस्थान, मध्यप्रदेश इत्यादी आहेत.

EN Consider the following statements: (a) During 2001 to 2011, the population growth rate of Maharashtra was 15.99 percent. (b) According to the 2011 Census, the Muslim population comprised 10.6 percent of Maharashtra's total population of 122,372,972. (c) According to the 2011 Census, the highest agricultural density was found in Kerala. (d) Top ten states in child sex ratio (0-6 years) in 2011 included Sikkim, Arunachal Pradesh, J&K, Chhattisgarh, Manipur, Nagaland, Rajasthan, etc. Alternative answers:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

अ, ब आणि ड बरोबर आहेत

(a), (b) and (d) are correct

ब, क आणि ड बरोबर आहेत

(b), (c) and (d) are correct

अ आणि क बरोबर आहेत

(a) and (c) are correct

अ, ब, क आणि ड बरोबर आहेत

(a), (b), (c) and (d) are correct

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उत्तर: अ आणि क बरोबर आहेत (पर्याय 3)

महत्त्वाचे मुद्दे:

• विधान (अ) बरोबर: 2001 ते 2011 या दशकात महाराष्ट्राचा लोकसंख्या वाढीचा दर 15.99% (सुमारे 16%) होता (भारताचा 17.7% होता).

• विधान (ब) चूक: महाराष्ट्राची 2011 मधील लोकसंख्या 11,23,74,333 (11.23 कोटी) होती, 12.23 कोटी नाही.

• विधान (क) बरोबर: निव्वळ लागवडीखालील जमिनीच्या तुलनेत शेतकरी लोकसंख्येचे प्रमाण (Agricultural Density) केरळ राज्यात सर्वाधिक आढळते.

• विधान (ड) चूक: राजस्थान आणि जम्मू-काश्मीर हे बाल लिंग गुणोत्तरात सर्वात नीचांकी तळातील राज्यांमध्ये येतात, अव्वल 10 मध्ये नाही.

• त्यामुळे केवळ अ आणि क ही विधाने बरोबर आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

2011 मध्ये महाराष्ट्राची एकूण लोकसंख्या 11.23 कोटी होती, जी देशाच्या एकूण लोकसंख्येच्या 9.28% होती (दुसऱ्या क्रमांकाचे राज्य).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Answer: (a) and (c) are correct (Option 3)

Key Points:

• Statement (a) is correct: Maharashtra's decadal population growth rate during 2001–2011 was 15.99%.

• Statement (b) is false: Maharashtra's population in 2011 was 112,374,333 (not 122 million).

• Statement (c) is correct: Kerala exhibits the highest agricultural density in India due to high rural population density relative to limited cultivated arable land.

• Statement (d) is false: Rajasthan and J&K have among the lowest child sex ratios.

• Therefore, only (a) and (c) are correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Agricultural density = Agricultural population / Net cultivable agricultural land area.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) अ, ब आणि ड बरोबर आहेत (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) ब, क आणि ड बरोबर आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) अ आणि क बरोबर आहेत (अचूक उत्तर): उत्तर:** अ आणि क बरोबर आहेत (पर्याय 3)

✗ पर्याय (4) अ, ब, क आणि ड बरोबर आहेत (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारताचे लोकसंख्याशास्त्र (जनगणना २०११) व नागरीकरण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राची नदीप्रणाली, जलव्यवस्थापन व वने विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारताचे लोकसंख्याशास्त्र (जनगणना २०११) व नागरीकरण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारताचे लोकसंख्याशास्त्र (जनगणना २०११) व नागरीकरण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'भारताचे लोकसंख्याशास्त्र (जनगणना २०११) व नागरीकरण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'भारताचे लोकसंख्याशास्त्र (जनगणना २०११) व नागरीकरण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अ आणि क बरोबर आहेत' हे असून ते 'भारताचे लोकसंख्याशास्त्र (जनगणना २०११) व नागरीकरण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारताचे लोकसंख्याशास्त्र (जनगणना २०११) व नागरीकरण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन