खालील विधाने विचारात घ्या अ) 31 डिसेंबर 2021 पर्यंत महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळाने 289 औद्योगिक क्षेत्रे निर्माण केली. ब) 289 औद्योगिक क्षेत्रांपैकी 253 मोठी औद्योगिक क्षेत्रे आहेत. क) 289 औद्योगिक क्षेत्रांपैकी 24 लहान औद्योगिक क्षेत्रे व 12 ग्रोथ सेंटर्स आहेत. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने योग्य आहे/त ?
EN
Consider the following statements a) Maharashtra Industrial Development Corporation has created 289 industrial zones till 31 December 2021. b) Out of 289 industrial zones, 253 are large industrial zones.c) Out of 289 industrial zones, 24 are small industrial zones and 12 are growth centres. Which of the above statement/s is/are correct?
औद्योगिक धोरण, १९७७ आणि लघु उद्योग आरक्षण:
१.
पार्श्वभूमी:
•
१९७७ च्या जनता पक्ष सरकारच्या औद्योगिक धोरणाने (उद्योगमंत्री: जॉर्ज फर्नांडिस) लघु व कुटीर उद्योगांना सर्वोच्च प्राधान्य दिले.
२.
आरक्षित वस्तूंची संख्या:
•
१९७७ पूर्वी लघुउद्योग क्षेत्रासाठी केवळ १८० वस्तू आरक्षित होत्या.
•
१९७७ च्या धोरणाने ही संख्या एकाच फटक्यात वाढवून ५०४ वस्तूंपर्यंत आरक्षित केली (पुढे १९७८ मध्ये ती ८०७ आणि १९८० च्या दशकात ८३६ वस्तूंपर्यंत वाढली).
३.
लघु उद्योगांचे वर्गीकरण: कुटीर व घरगुती उद्योग, अति-लहान उद्योग (Tiny sector), आणि लघु उद्योग (SSI).
म्हणून १९७७ च्या धोरणाने लघु उद्योगांसाठीचे आरक्षण प्रचंड प्रमाणात वाढवले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
औद्योगिक धोरण १९७७: लघुउद्योगांसाठी आरक्षित वस्तू १८० वरून ५०४ पर्यंत वाढवण्यात आल्या आणि जिल्हा उद्योग केंद्रे (DIC) सुरू झाली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Small Scale Industries Reservation under Industrial Policy 1977:
1.
Strategic Shift:
•
The Janata Party's Industrial Policy Statement of 1977 placed small, tiny, and cottage industries at the center of India's industrial strategy.
2.
Expansion of Product Reservations:
•
Drastically expanded the list of manufactured items exclusively reserved for small-scale industries from 180 items to 504 items in 1977 (later expanded to 807 items in 1978 and 836 items in the 1980s).
3.
Divided the small sector into three distinct tiers: Cottage/Household industries, Tiny Sector, and Small Scale Industries.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Industrial Policy 1977 expanded SSI reserved product categories from 180 to 504 and introduced the Tiny Sector category.