खालील विधाने विचारात घ्या : अ) तहसिल (तालुका) हा मुळ घटक असून त्याचे वर्णन 'लघु जिल्हा' असे केले जाते. ब) उत्तर प्रदेश आणि तामिळनाडू या राज्यात तालुके नाहीत तर जिल्ह्याच्या खाली उपविभाग हा घटक आहे. क) तहसिलदार हा राज्याच्या नागरी सेवेतील असतो. उपविभागीय अधिकाऱ्यास जसे दंडात्मक अधिकार असतात तसे त्यास नसतात तर केवळ पूर्णतः महसूल अधिकार असतात. पर्यायी उत्तरे:
EN
Consider the following statements:
(a) Tehsil (Taluka) is the basic unit and is described as a 'miniature district'.
(b) In Uttar Pradesh and Tamil Nadu there are no talukas, but sub-division directly below the district.
(c) Tehsildar belongs to the state civil service and has no magisterial powers like the SDO, having only purely revenue powers.
Alternative Answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (१) [विधान अ बरोबर, विधाने ब आणि क चुकीचे]
विस्तृत स्पष्टीकरण:
तहसील आणि तहसीलदार यांच्या संदर्भातील विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: तहसील (तालुका) हा महसूल आणि स्थानिक प्रशासनाचा मूलभूत घटक मानला जातो. जिल्ह्याप्रमाणेच तालुक्यातही विविध शासकीय खात्यांची कार्यालये असल्याने त्याचे वर्णन 'लघु जिल्हा' (Miniature District) असे केले जाते.
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: उत्तर प्रदेश आणि तामिळनाडू या दोन्ही राज्यांमध्ये तालुके/तहसील ही व्यवस्था अस्तित्वात आहे (उत्तर प्रदेशात तर प्रत्येक उपविभागात अनेक तहसिली असतात आणि तामिळनाडूमध्ये तालुक हेच मूळ महसूल एकक आहे). त्यामुळे तेथे तालुके नाहीत हे विधान चुकीचे आहे.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: जरी तहसीलदार हा राज्य नागरी सेवेचा घटक असला, तरी त्यास केवळ महसूल अधिकार नसतात; फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC) च्या कलम २०/२१ अन्वये तहसीलदाराची कार्यकारी दंडाधिकारी (Executive Magistrate) म्हणून नियुक्ती केली जाते, ज्यामुळे त्यास प्रतिबंधात्मक कारवाईचे दंडात्मक अधिकार प्राप्त असतात.
•
म्हणून विधान (अ) बरोबर असून विधाने (ब) व (क) चुकीची आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: तहसीलला 'लघु जिल्हा' (Miniature District) म्हटले जाते. तहसीलदार हा तालुक्याचा महसूल अधिकारी तसेच CrPC अंतर्गत कार्यकारी दंडाधिकारी (Executive Magistrate) असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) [Statement (a) is correct, statements (b) and (c) are incorrect]
Detailed Explanation:
Analysis of statements regarding Tehsil and Tehsildar:
•
Statement (a) is correct: The Tehsil (Taluka) is the fundamental administrative unit replicating district functions on a smaller scale, and administrative literature widely describes it as a "miniature district".
•
Statement (b) is incorrect: Both Uttar Pradesh and Tamil Nadu have tehsils/taluks as vital administrative units below the district/sub-division.
•
Statement (c) is incorrect: The Tehsildar does not possess purely revenue powers. Under Sections 20 and 21 of the Code of Criminal Procedure (CrPC), the Tehsildar is designated as an Executive Magistrate, vested with preventive law-and-order powers, maintenance of public order, and magisterial authority.
•
Thus, statement (a) is correct, while statements (b) and (c) are incorrect.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: The Tehsil is termed a 'miniature district'. The Tehsildar functions as the head of taluka revenue administration and as an Executive Magistrate under the CrPC.