खालील विधाने विचारात घ्या. अ) राज्यपाल विधान परिषदेचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात. ब) राज्य मंत्रिमंडळ विधानसभेला जबाबदार असते. क) राज्यपालांच्या बडतर्फीचा प्रस्ताव फक्त विधान परिषदेतच मांडला जातो. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?
EN
Consider the following statements:
a) The Governor is the ex-officio Chairman of the Legislative Council.
b) The State Council of Ministers is responsible to the Legislative Assembly.
c) A motion for the dismissal of the Governor can only be moved in the Legislative Council.
Which of the statement(s) given above is/are correct?
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (फक्त ब) आहे.
•
विधानांचे सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) चूक आहे: राज्यपाल हे विधान परिषदेचे पदसिद्ध अध्यक्ष नसतात. विधान परिषदेचे अध्यक्ष (Chairman) हे विधान परिषदेच्या सदस्यांमधूनच निवडले जातात (कलम १८२). (केंद्रात उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती असतात, मात्र राज्यांमध्ये राज्यपालांचा असा कोणताही अधिकार नसतो).
•
विधान (ब) बरोबर आहे: भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १६४(२) नुसार राज्य मंत्रिमंडळ हे सामूहिकरीत्या राज्याच्या विधानसभेला (Legislative Assembly) जबाबदार असते.
•
विधान (क) चूक आहे: राज्यपालांना पदावरून हटवण्याचा (Dismissal) कोणताही ठराव राज्य विधिमंडळात किंवा विधान परिषदेत मांडला जात नाही. राज्यपालांची नियुक्ती व बडतर्फी ही राष्ट्रपतींच्या मर्जीवर (Pleasure of the President - कलम १५६(१)) अवलंबून असते. राज्य विधिमंडळाला राज्यपालांवर महाभियोग चालवण्याचा कोणताही घटनात्मक अधिकार नाही.
•
त्यामुळे केवळ विधान (ब) बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
विधान परिषदेचे सभापती: विधान परिषदेच्या सदस्यांमधून निवडले जातात (कलम १८२).
•
राज्यपालांना पदावरून हटवणे: केवळ भारताचे राष्ट्रपती करू शकतात (कलम १५६(१)); राज्य विधिमंडळाला यात कोणतीही भूमिका नसते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct answer is Option 3 (Only b).
•
Detailed Analysis of Statements:
•
Statement (a) is incorrect: The Governor is NOT the ex-officio Chairman of the Legislative Council. The Chairman of the Legislative Council is elected by the members of the Legislative Council from among themselves (Article 182). (Unlike the Vice-President who is ex-officio Chairman of Rajya Sabha, no such office exists for the Governor).
•
Statement (b) is correct: Under Article 164(2), the State Council of Ministers is collectively responsible to the Legislative Assembly.
•
Statement (c) is incorrect: There is no constitutional provision for moving a dismissal motion or impeachment against the Governor in the State Legislature or Legislative Council. Under Article 156(1), the Governor holds office during the pleasure of the President.
•
Therefore, only statement (b) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Crucial constitutional distinction: The Governor cannot be impeached or removed by the State Legislature; removal is solely within the prerogative of the President of India.