खालील विधाने विचारात घ्या : अ. मुलतः राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 243 (b) नुसार ग्रामसभेची व्याख्या करण्यात आली आहे. ब. ग्रामसभा ही कायमस्वरुपी संस्था असून तिचे सदस्य हे निर्वाचित नसतात. क. जरी त्यांची नावे मतदार यादीत नोंदलेली नसली तरी ग्रामसभा ही मुख्यतः 18 वर्षे वयावरील सर्व व्यक्तिंची मिळून बनलेली असते. ड. ग्रामसभा ही गाव पातळीवर कार्यरत असलेली वैधानिक (legislative) संस्था आहे. वरीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत ?
EN
Consider the following statements:
a. The Gram Sabha is defined under Article 243(b) of the Constitution.
b. The Gram Sabha is a permanent body and its members are not elected.
c. The Gram Sabha consists of all persons above 18 years of age even if their names are not registered in the electoral roll.
d. The Gram Sabha is a legislative body functioning at the village level.
Which of the above statements are true?
अचूक उत्तर: पर्याय (२) अ, ब आणि ड
भारतीय राज्यघटनेतील कलम २४३ मधील तरतुदींनुसार पर्याय (२) अ, ब आणि ड हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) सत्य: राज्यघटनेच्या अनुच्छेद २४३(b) मध्ये 'ग्रामसभा' या संज्ञेची व्याख्या दिली आहे: "ग्रामसभा म्हणजे ग्राम स्तरावर पंचायत क्षेत्राशी संबंधित मतदार यादीत नोंदणी केलेल्या व्यक्तींची बनलेली संस्था."
•
विधान (ब) सत्य: ग्रामसभा ही कायमस्वरूपी (Permanent) संस्था आहे (ग्रामपंचायतीप्रमाणे ५ वर्षांनी विसर्जित होत नाही) आणि तिचे सदस्य निर्वाचित नसून मतदार यादीत नाव असलेले सर्व नागरिक आपोआप सदस्य असतात.
•
विधान (क) असत्य: केवळ १८ वर्षे वय पूर्ण असून चालत नाही, तर त्या गावाच्या मतदार यादीत नाव नोंदलेले असणे अनिवार्य असते. मतदार यादीत नाव नसलेल्या व्यक्ती ग्रामसभेच्या सदस्य असू शकत नाहीत.
•
विधान (ड) सत्य: ग्रामसभेला गावातील कायदेमंडळ किंवा वैधानिक (deliberative/legislative) संस्था मानले जाते, तर ग्रामपंचायत ही तिची कार्यकारी (executive) संस्था म्हणून कार्य करते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: ग्रामसभा घटनात्मक तरतुदी:
•
व्याख्या: अनुच्छेद २४३(b).
•
अधिकार व कार्ये: अनुच्छेद २४३-A.
•
स्वरूप: प्रत्यक्ष लोकशाहीचे मूर्त रूप, कायमस्वरूपी संस्था.
•
सदस्यत्व: गावाच्या मतदार यादीत नोंदणीकृत असलेले सर्व प्रौढ मतदार.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) a, b and d
Under Article 243 of the Constitution of India, Option (2) a, b and d is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is true: Article 243(b) defines 'Gram Sabha' as a body consisting of persons registered in the electoral rolls relating to a village comprised within the area of Panchayat at the village level.
•
Statement (b) is true: The Gram Sabha is a permanent body that cannot be dissolved, and its members are not elected representatives but all registered voters of the village.
•
Statement (c) is false: Simple attainment of 18 years of age is insufficient; registration in the electoral rolls relating to the village is mandatory to be a member of the Gram Sabha.
•
Statement (d) is true: The Gram Sabha functions as the direct legislative/deliberative body at the grassroots level, while the Gram Panchayat acts as its executive arm.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Constitutional Status of Gram Sabha:
•
Definition: Article 243(b).
•
Functions and Powers: Article 243-A.
•
Membership: All registered voters in the village electoral rolls.