खालील विधानांवर विचार करा : अ) ज्या सर्वांधिक आवाजामुळे माणसाला त्रास होत नाही अशा आवाजाची तीव्रता 60 डेसिबल्स. ब) कुजबुज ही जवळपास 5 ते 10 डेसिबल्सची असते. वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/आहेत?
EN
Consider the following statements:
a. The maximum permissible sound level that causes no discomfort to humans is about 60 decibels.
b. A whisper has a sound intensity of approximately 5 to 10 decibels.
Which of the above statement(s) is/are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (न अ न ब / Neither a nor b)
सविस्तर विश्लेषण:
ध्वनीची तीव्रता आणि डेसिबल (dB) मानके:
1.
विधान (अ) चुकीचे आहे: माणसाच्या कानाला कोणताही त्रास न होता सुसह्य वाटणाऱ्या आवाजाची सर्वसाधारण मर्यादा ४० ते ४५ डेसिबल्स (dB) असते. ६० dB हा सामान्य संभाषणाचा आवाज असतो, तर जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार (WHO) ५०-५५ dB पेक्षा जास्त आवाजात सातत्याने राहिल्यास चिडचिड आणि मानसिक ताण सुरू होतो.
2.
विधान (ब) चुकीचे आहे: माणसाची 'कुजबुज' (Whisper) ही साधारणपणे २० ते ३० डेसिबल्स (dB) तीव्रतेची असते. ५ ते १० dB हा मानवी कानाला ऐकू येणाऱ्या किमान आवाजाचा उंबरठा (Threshold of hearing / पानांची मंद सळसळ) असतो.
त्यामुळे दोन्ही विधाने चुकीची आहेत (न अ न ब).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
मानवी श्रवण मर्यादा: ० dB ते १२० dB (१२० dB पेक्षा जास्त आवाज वेदनादायी ठरतो).
•
सुरक्षित श्रवण मर्यादा (८ तास कामासाठी): ८५ dB.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Neither a nor b)
Detailed Analysis:
Acoustic Thresholds and Decibel Scales:
1.
Statement a is incorrect: The threshold for comfortable, non-intrusive sound environment for humans is established between 35 and 45 dB(A). Prolonged exposure above 55 dB is associated with annoyance, hypertension, and sleep disruption. 60 dB represents active normal conversational speech.
2.
Statement b is incorrect: A human whisper has an acoustic pressure level of approximately 20 to 30 dB. Sound intensities between 0 and 10 dB correspond to the absolute threshold of human audibility and the faintest rustling of dry leaves.
Hence, neither statement is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The decibel scale is logarithmic: an increase of 10 dB represents a tenfold increase in acoustic sound intensity.