खालील विधाने विचारात घ्या. अ. मुख्य सचिव या पदाचा उगम ब्रिटीश राजवटीत केंद्र सरकारमध्ये झाला. या पदाची निर्मिती 1787 मध्ये वॉरन हेस्टींग्ज यांनी केली. ब. मुख्य सचिव हा राज्याच्या मुख्यमंत्री आणि राज्यपाल यांचा प्रधान सल्लागार म्हणून कार्य करतो. क. मुख्य सचिव हे राज्याच्या प्रशासनातील सर्वात ज्येष्ठ केडर पद असून ते भारताच्या अग्रक्रम तालिकेमध्ये 21 व्या स्थानी आहेत. ड. मुख्य सचिवाचे पद हे व्हाईस चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ / कमांडर्स यांच्या बरोबरीचे आहे. वरीलपैकी कोणते विधान / विधाने बरोबर आहेत ?
EN
Consider the following statements:
(a) The post of Chief Secretary originated in the Central Government during British rule, created in 1787 by Warren Hastings.
(b) The Chief Secretary acts as the principal advisor to the Chief Minister and Governor of the State.
(c) Chief Secretary is the seniormost cadre post in state administration and ranks 21st in the Table of Precedence of India.
(d) The post of Chief Secretary is equivalent to Vice Chief of Army Staff / Commanders.
Which of the above statement(s) is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) [केवळ ड]
विस्तृत स्पष्टीकरण:
मुख्य सचिव पदाबाबतच्या विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: मुख्य सचिव या पदाची निर्मिती १७९९ मध्ये गव्हर्नर जनरल लॉर्ड वेल्स्ली (Lord Wellesley) यांनी केली होती (१७८७ मध्ये हेस्टिंग्स यांनी नाही).
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: मुख्य सचिव हा राज्याचे मुख्यमंत्री आणि राज्य मंत्रिमंडळाचा प्रधान प्रशासकीय सल्लागार असतो. राज्यपालांचे स्वतंत्र सचिवालय असून त्याचे प्रमुख 'राज्यपालांचे सचिव' असतात.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: भारताच्या अग्रक्रम तालिकेत (Table of Precedence) मुख्य सचिव त्यांच्या राज्यात २३ व्या क्रमांकावर असतात (२१ व्या क्रमांकावर उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश व कॅबिनेट सचिव असतात).
•
विधान (ड) बरोबर आहे: अग्रक्रम आणि समकक्षतेनुसार मुख्य सचिव हे पद लष्करातील व्हाईस चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ / लेफ्टनंट जनरल (आर्मी कमांडर्स) यांच्या समकक्ष मानले जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: मुख्य सचिव पदाची निर्मिती १७९९ मध्ये लॉर्ड वेल्स्ली यांनी केली. मुख्य सचिव हा राज्य मंत्रिमंडळाचा पदसिद्ध सचिव व सनदी सेवेचा प्रमुख असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) [Only (d)]
Detailed Explanation:
Analysis of statements regarding the Chief Secretary:
•
Statement (a) is incorrect: The office was created in 1799 by Lord Wellesley in Bengal (not in 1787 by Warren Hastings).
•
Statement (b) is incorrect: The Chief Secretary is the principal advisor to the Chief Minister and the Council of Ministers, not the Governor.
•
Statement (c) is incorrect: In the Warrant of Precedence, Chief Secretaries within their respective States rank at position 23 (rank 21 belongs to MPs and the Cabinet Secretary / High Court Chief Justices).
•
Statement (d) is correct: Protocol and pay-scale equivalence align the Chief Secretary of a state with the Vice Chief of Army Staff / Army Commanders (Lieutenant Generals).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Lord Wellesley instituted the post of Chief Secretary in 1799. The Chief Secretary is the ex-officio Secretary to the State Cabinet.