खालील विधाने विचारात घ्या : अ) 'अल्पसंख्यांक' या शब्दाची भारतीय राज्यघटनेत व्याख्या दिलेली आहे. ब) धार्मिक अल्पसंख्यांक तसेच भाषिक अल्पसंख्यांक दोघांनाही राज्यघटना अनुच्छेद - 29 अन्वये संरक्षण लाभले आहे. क) भाषा जतन करणे यामध्ये भाषेच्या संरक्षणासाठी आंदोलन करणे याचाही समावेश होतो. ड) भाषेचे जतन केले जाईल असे आश्वासन देणे हे लोक प्रतिनिधी कायदा, 1951 अनुसार भ्रष्ट आचरण होत नाही. वरीलपैकी कोणते विधाने बरोबर आहे?
EN
Consider the following statements:
a) The term 'minority' is defined in the Constitution of India.
b) Protection under Article 29 of the Constitution is available to both religious and linguistic minorities.
c) Conserving language includes agitation for the protection of language.
d) Giving an assurance that the language will be conserved does not constitute corrupt practice under the Representation of the People Act, 1951.
Which of the above statements are correct?
1) Only a, b and c
2) Only b, c and d
3) Only a, b and d
4) Only a, c and d
अचूक उत्तर: पर्याय (2) फक्त ब, क आणि ड
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान अ चुकीचे आहे: भारतीय राज्यघटनेत 'अल्पसंख्यांक' (Minority) या शब्दाची कोणतीही व्याख्या दिलेली नाही. राज्यघटना केवळ धार्मिक व भाषिक अल्पसंख्याकांचा उल्लेख करते.
•
विधान ब बरोबर आहे: अनुच्छेद 29 अन्वये धार्मिक तसेच भाषिक अल्पसंख्याक दोघांनाही आपली भाषा, लिपी व संस्कृती जतन करण्याचा अधिकार आहे (सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालानुसार हा अधिकार नागरिकांच्या कोणत्याही घटकाला उपलब्ध आहे).
•
विधान क बरोबर आहे: सर्वोच्च न्यायालयाने जगदेव सिंह सिद्धांती वि. प्रताप सिंह दौलता (1965) खटल्यात निकाल दिला की संविधानाच्या कलम 29(1) अंतर्गत भाषा जतन करण्याच्या अधिकारात भाषेच्या संरक्षणासाठी शांततापूर्ण आंदोलन करणे, सभा घेणे आणि प्रचार करणे याचाही समावेश होतो.
•
विधान ड बरोबर आहे: याच खटल्यात न्यायालयाने स्पष्ट केले की निवडणुकीच्या प्रचारात भाषेचे जतन करण्याचे आश्वासन देणे हे लोकप्रतिनिधी कायदा, 1951 च्या कलम 123 अंतर्गत 'भ्रष्ट आचरण' (corrupt practice) ठरत नाही.
त्यामुळे ब, क आणि ड ही तिन्ही विधाने बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
राज्यघटनेत 'अल्पसंख्याक' शब्दाची व्याख्या नाही.
•
जगदेव सिंह सिद्धांती खटला (1965): कलम 29(1) अंतर्गत भाषेच्या जतनासाठी आंदोलन करणे आणि निवडणुकीत भाषेच्या संरक्षणाचे आश्वासन देणे हे भ्रष्ट आचरण नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Only b, c and d
Detailed Analysis:
•
Statement a is incorrect: The term 'minority' is NOT defined anywhere in the Constitution of India. The Constitution merely references religious and linguistic minorities without establishing numerical or formal definitions.
•
Statement b is correct: Protection under Article 29 is available to sections of citizens belonging to both religious and linguistic minorities to conserve their distinct language, script, or culture.
•
Statement c is correct: In *Jagdev Singh Sidhanti v. Pratap Singh Daulta (1965)*, the Supreme Court ruled that the right to conserve language under Article 29(1) includes the right to agitate and peacefully campaign for the protection of language.
•
Statement d is correct: In the same judgment, the Court clarified that giving political promises or assurances to protect and conserve a language does not amount to a 'corrupt practice' under Section 123 of the Representation of the People Act, 1951.
Hence, statements b, c, and d are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Key facts:
•
The Constitution does not define 'minority'.
•
In *Jagdev Singh Sidhanti (1965)*, agitating to conserve language and promising language preservation during elections was held NOT to be a corrupt practice under RPA, 1951.