खालीलपैकी कोणते संस्थात्मक दबावगटाचे उदाहरण आहे?
EN
Which of the following is an example of an institutional pressure group?
अचूक उत्तर: पर्याय (४) काँग्रेस वर्कीग कमिटी
स्पष्टीकरण:
दबाव गटांचे प्रकार आणि संस्थात्मक दबाव गट:
•
राजकीय विचारवंत गॅब्रिएल आमंड (Gabriel Almond) यांनी दबाव गटांचे चार प्रकारांत वर्गीकरण केले आहे:
१.
संस्थात्मक दबाव गट (Institutional Pressure Groups): हे गट अगोदरच अस्तित्वात असलेल्या औपचारिक संस्थांचा (उदा. राजकीय पक्ष, नोकरशाही, लष्कर) भाग असतात आणि संस्थेच्या आत राहून निर्णयप्रक्रियेवर दबाव आणतात. 'काँग्रेस वर्किंग कमिटी' (CWC) किंवा सरकारी नोकरशाही संघटना ही संस्थात्मक दबाव गटाची उत्तम उदाहरणे आहेत.
२.
सहयोगी दबाव गट (Associational): कामगार संघटना, व्यावसायिक संघटना, विद्यार्थी संघ (पर्याय ३).
३.
असहयोगी दबाव गट (Non-associational): जात, धर्म किंवा भाषिक गट.
४.
विस्कळीत/अनामिक दबाव गट (Anomic): हिंसाचार, दंगली घडवून आणणारे गट (उदा. उल्फा - ULFA, पर्याय १).
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय (४) काँग्रेस वर्कीग कमिटी आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: गॅब्रिएल आमंडचे दबाव गटांचे वर्गीकरण:
•
संस्थात्मक = काँग्रेस वर्किंग कमिटी, लष्कर, नोकरशाही.
•
सहयोगी = ट्रेड युनियन, FICCI, विद्यार्थी संघटना.
•
विस्कळीत (Anomic) = उल्फा (ULFA).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Congress Working Committee
Explanation:
Typology of Pressure Groups according to Gabriel Almond:
•
Political scientist Gabriel Almond classified pressure groups into four distinct categories:
1.
Institutional Pressure Groups: Formal groups embedded within established institutions (such as political party executives, bureaucracies, or armed forces) that exert internal leverage on policy formulation. The Congress Working Committee (CWC) or Civil Service Associations are classic institutional pressure groups.
2.
Associational Groups: Formally organized specialized interest groups such as Trade Unions, Student Unions (Option 3), and Chambers of Commerce (FICCI).
3.
Non-Associational Groups: Traditional social groups based on kinship, caste, or linguistic identity.
4.
Anomic Pressure Groups: Spontaneous, insurgent, or violent groups resorting to riots and subversion, such as ULFA (Option 1).
Therefore, the correct answer is Option (4) Congress Working Committee.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Gabriel Almond classified pressure groups into: Institutional (CWC, bureaucracy), Associational (trade/student unions), Non-associational (caste groups), and Anomic (ULFA).