अचूक उत्तर: पर्याय (४) फक्त ब, क, ड
राजकीय पक्ष वर्गीकरणानुसार इंडियन नॅशनल लोकदल (ब), ऑल इंडिया फॉरवर्ड ब्लॉक (क), आणि रिव्होल्युशनरी सोशालिस्ट पार्टी (ड) या पक्षांकडे देशव्यापी/अखिल भारतीय वैचारिक दृष्टिकोन आहे, परंतु त्यांचा निवडणूक आधार मात्र विशिष्ट राज्यांपुरताच मर्यादित राहिला आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
ब) इंडियन नॅशनल लोकदल (INLD): हा पक्ष माजी उपपंतप्रधान देवीलाल यांच्या राष्ट्रीय लोकदलाचा वारसदार असून शेतकऱ्यांसाठी देशव्यापी दृष्टिकोन बाळगतो, परंतु त्याचा चुनावी आधार प्रामुख्याने हरियाणा राज्यापुरताच मर्यादित आहे.
•
क) ऑल इंडिया फॉरवर्ड ब्लॉक (AIFB): नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी १९३९ मध्ये स्थापन केलेला हा राष्ट्रीय पक्ष आहे. त्याचा अजेंडा संपूर्ण भारतासाठी समाजवाद हा असला, तरी प्रत्यक्षात त्याचा चुनावी प्रभाव मुख्यत्वे पश्चिम बंगालमध्येच मर्यादित आहे.
•
ड) रिव्होल्युशनरी सोशालिस्ट पार्टी (RSP): हा मार्क्सवादी-लेनिनवादी पक्ष संपूर्ण भारतासाठी समाजवादी क्रांतीचे उद्दिष्ट ठेवतो, परंतु त्याचा निवडणूक आधार केवळ पश्चिम बंगाल, केरळ व त्रिपुरापुरताच मर्यादित आहे.
•
अ) हिमाचल विकास काँग्रेस (HVC): हा पक्ष सुखराम यांनी स्थापन केलेला निव्वळ स्थानिक/प्रादेशिक पक्ष होता, त्याचा कोणताही राष्ट्रीय किंवा अखिल भारतीय दृष्टिकोन नव्हता.
•
म्हणून फक्त ब, क, ड हा पर्याय (४) अचूक आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: राजकीय पक्षांचे ३ प्रकार:
१)
राष्ट्रीय पक्ष: राष्ट्रीय दृष्टिकोन + राष्ट्रीय निवडणूक आधार.
२)
राष्ट्रीय दृष्टिकोन असलेले प्रादेशिक पक्ष (उदा. फॉरवर्ड ब्लॉक, RSP, CPI-ML, INLD): देशव्यापी विचारसरणी परंतु स्थानिक निवडणूक आधार.
३)
शुद्ध प्रादेशिक पक्ष (उदा. द्रमुक, अण्णाद्रमुक, शिवसेना, HVC): स्थानिक भाषा, संस्कृती किंवा प्रदेशापुरता दृष्टिकोन व आधार.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Only b, c, d
The regional political parties that possess an all-India ideological perspective but lack a nationwide electoral base are the Indian National Lok Dal (b), All India Forward Bloc (c), and Revolutionary Socialist Party (d).
Detailed Analysis:
•
b) Indian National Lok Dal (INLD): Stemming from former Deputy PM Devi Lal's peasant mobilization, it espouses an all-India agrarian vision, though its electoral reach is largely confined to Haryana.
•
c) All India Forward Bloc (AIFB): Founded in 1939 by Netaji Subhas Chandra Bose as an all-India anti-imperialist socialist platform, yet its electoral footprint remains localized primarily in West Bengal.
•
d) Revolutionary Socialist Party (RSP): Propounds an all-India Marxist-Leninist revolutionary program, but its actual electoral base is confined to pockets of West Bengal and Kerala.
•
a) Himachal Vikas Congress (HVC): Founded by Sukh Ram, HVC was a localized splinter group without any pan-Indian ideological framework.
•
Thus, Option (4) Only b, c, d is the correct answer.
📌 MPSC Exam Tip: Parties like the All India Forward Bloc (founded by Netaji Subhas Chandra Bose in 1939) and the RSP are classified as regional parties with a national/all-India ideology, contrasting with purely ethnic/linguistic sub-national parties.
