खालीलपैकी योग्य कथन/ने ओळखा. अ) खाजगीकरण आणि कोटा पद्धती हे उच्च शिक्षणासमोरील आव्हाने आहेत. ब) वैयक्तिक शिक्षण व नवकल्पना आणि सृजनशीलता यांना प्रोत्साहन हे उच्च शिक्षणासमोरील आव्हानाचे उपाय आहे. पर्यायी उत्तरे :
EN
Identify the correct statement(s):
a) Privatisation and quota system are challenges before higher education.
b) Personalised education, innovation, and encouragement to creativity are remedies to the challenges of higher education.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ व ब दोन्ही
उच्च शिक्षणासमोरील समस्या व उपायांबाबत दोन्ही विधाने (अ आणि ब) सत्य व योग्य आहेत.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान 'अ' योग्य: भारतातील उच्च शिक्षण व्यवस्थेमध्ये अनिर्बंध खाजगीकरण (ज्यामुळे शिक्षणाचे व्यापारीकरण आणि नफेखोरी वाढते, गुणवत्ता खालावते) आणि आरक्षणाची कोटा पद्धती (ज्यावरून गुणवत्ता विरुद्ध सामाजिक न्याय याविषयी प्रशासकीय व शैक्षणिक आव्हाने उभी राहतात) हे महत्त्वाचे आव्हानात्मक मुद्दे मानले जातात.
•
विधान 'ब' योग्य: उच्च शिक्षणाचा दर्जा सुधारण्यासाठी आणि या आव्हानांवर मात करण्यासाठी विद्यार्थ्यांच्या वैयक्तिक क्षमतेनुसार शिक्षण (Personalised learning), नवनवीन तंत्रज्ञान व नवकल्पनांचा वापर (Innovation), आणि विद्यार्थ्यांमधील सृजनशीलतेला प्रोत्साहन (Creativity) देणे हे सर्वात प्रभावी उपाय मानले जातात (राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० - NEP 2020 मध्येही यावर भर दिला आहे).
•
म्हणून अ व ब दोन्ही विधाने योग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० (NEP 2020):
•
डॉ. के. कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारशींवर आधारित.
•
उच्च शिक्षणातील सकल नोंदणी प्रमाण (GER) २०३५ पर्यंत ५०% पर्यंत नेण्याचे उद्दिष्ट.
•
बहुविद्याशाखीय शिक्षण, स्वायत्तता आणि सृजनशीलतेला प्राधान्य.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Both a and b
Both statements a and b are correct regarding the contemporary issues and pedagogical solutions in India's higher education sector.
Detailed Analysis:
•
Statement a is correct: Rapid unmonitored privatization (leading to commercialization of higher education and quality disparity) and managing affirmative action quotas while balancing equity and institutional excellence pose major systemic challenges to policy-makers.
•
Statement b is correct: Fostering personalized student-centric education, research innovation, and nurturing critical thinking and creativity represent internationally recognized strategic remedies (as emphasized in the National Education Policy 2020).
•
Thus, Option (3) Both a and b is the validated answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: National Education Policy 2020 (NEP 2020), drafted by the Dr. K. Kasturirangan Committee, targets raising the Gross Enrolment Ratio (GER) in higher education to 50% by 2035 through multidisciplinary innovation and critical creative thinking.