पुढील विधानांचा विचार करा व योग्य पर्याय निवडा. i. तपांबरामध्ये जस जसे उंच जावे तस तसे तापमान कमी कमी होत जाते. ii. उंचीनुसार तापमान कमी होण्याचे साधारण प्रमाण दर 160 मीटर उंचीला 1° से.ग्रे. असते. iii. तपांबरामध्ये उन्हाळ्यात तापमान घट दर 160 मीटर उंचीला 1° से.ग्रे. पेक्षा कमी असतो. iv. तपांबरामध्ये हिवाळ्यात तापमान घट दर 160 मीटर उंचीला 1° से.ग्रे. पेक्षा जास्त असतो.
EN
Consider the following statements and select the correct option:
i. In the troposphere, temperature continuously decreases with increasing altitude.
ii. The normal lapse rate of temperature decrease is approximately 1°C for every 160–165 meters of ascent.
iii. In the troposphere, the temperature lapse rate in summer is less than 1°C per 160 meters.
iv. In the troposphere, the temperature lapse rate in winter is greater than 1°C per 160 meters.
योग्य उत्तर पर्याय ३ (i आणि ii बरोबर आहेत) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
तपांबर आणि तापमानाचा घट दर (Normal Lapse Rate):
•
विधान i बरोबर आहे: तपांबरामध्ये (Troposphere) वातावरणाला उष्णता प्रामुख्याने भूपृष्ठाकडून होणाऱ्या भौमिक प्रारणाने (Terrestrial radiation) मिळते, त्यामुळे जसजसे उंच जावे तसतसे तापमान घटते.
•
विधान ii बरोबर आहे: या सर्वसामान्य तापमान घट दराचे प्रमाण दर १६० ते १६५ मीटर उंचीला १° से. (किंवा दर १,००० मीटर उंचीला ६.५° से.) असते.
•
विधान iii व iv ही चुकीची विधाने आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सामान्य तापमान घट दर (Normal Lapse Rate): ६.५° सेल्सिअस प्रति १,००० मीटर (किंवा १° से. प्रति १६५ मीटर). तपांबराच्या वरच्या मर्यादेला 'तपस्तब्धी' (Tropopause) म्हणतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (i and ii are correct).
Explanation:
•
Tropospheric Thermal Structure and Normal Lapse Rate:
•
Statement i is CORRECT: The troposphere is heated from below by absorbed solar energy radiating back as longwave terrestrial radiation; hence, ambient temperature systematically decreases with height.
•
Statement ii is CORRECT: The average standard environmental lapse rate is 1°C per ~160 to 165 meters of elevation (or 6.5°C per 1,000 meters / 3.5°F per 1,000 feet).
•
Statements iii and iv represent inaccurate generalizations.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Normal Lapse Rate in the Troposphere: 6.5°C per 1,000 meters (or 1°C per 165 meters). The upper boundary where temperature stops falling is the Tropopause.