भारताच्या 'नीती आयोगा'विषयी (NITI Aayog) खालील विधाने अभ्यासा: (१) नीती आयोगाची स्थापना १ जानेवारी २०१५ रोजी झाली. (२) हा आयोग केंद्रीय वाणिज्य व उद्योग मंत्रालयाच्या अंतर्गत येतो. (३) 'National Institution for Transforming India' हे त्याचे पूर्ण रूप (Full Form) आहे. (४) ही संस्था जुन्या नियोजन आयोगाची जागा घेण्यासाठी स्थापन करण्यात आली. (५) भारताचे पंतप्रधान हे नीती आयोगाचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात. वरीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत?
EN
Consider the following statements regarding India's 'NITI Aayog':
(1) NITI Aayog was established on January 1, 2015.
(2) It functions as a subordinate department under the Ministry of Commerce and Industry.
(3) Its official full name is 'National Institution for Transforming India'.
(4) It was created as a strategic replacement for the erstwhile Planning Commission of India.
(5) The Prime Minister of India serves as the ex-officio Chairman of NITI Aayog.
Which of the statements given above are TRUE?
योग्य उत्तर पर्याय (2) म्हणजेच 'केवळ (१), (३), (४) आणि (५)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
विधान (२) चुकीचे आहे: नीती आयोग कोणत्याही एका विशिष्ट मंत्रालयाच्या (उदा. वाणिज्य व उद्योग मंत्रालय) अंतर्गत येत नाही. ही संस्था थेट केंद्रीय मंत्रिमंडळाशी आणि पंतप्रधान कार्यालयाशी (PMO) संलग्न असणारी सर्वोच्च स्वायत्त धोरणात्मक थिंक-टँक आहे.
•
इतर सर्व विधाने सत्य आहेत:
•
विधान (१) बरोबर: स्थापना १ जानेवारी २०१५.
•
विधान (३) बरोबर: National Institution for Transforming India.
•
विधान (४) बरोबर: ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाचे विसर्जन करून त्याची जागा घेतली.
•
विधान (५) बरोबर: भारताचे पंतप्रधान हे नीती आयोगाचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात.
•
त्यामुळे १, ३, ४ आणि ५ ही विधाने बरोबर आहेत.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
विधान (२) समाविष्ट असणारे पर्याय (1) चुकीचे ठरतात.
•
पर्याय (3) व (4) मध्ये सर्व सत्य विधाने समाविष्ट नाहीत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नीती आयोगाच्या नियामक परिषदेमध्ये (Governing Council) सर्व राज्यांचे मुख्यमंत्री, विधानसभा असणाऱ्या केंद्रशासित प्रदेशांचे मुख्यमंत्री आणि इतर केंद्रशासित प्रदेशांचे नायब राज्यपाल (Lt. Governors) यांचा समावेश असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2), i.e., 'Statements 1, 3, 4, and 5 only'.
Analysis:
•
Statement (2) is incorrect: NITI Aayog does NOT operate under the Ministry of Commerce and Industry. It is an independent apex extra-ministerial think-tank attached directly to the Union Cabinet / Prime Minister's Office (PMO).
•
All other statements are established facts:
•
Statement (1) is correct: Founded on January 1, 2015.
•
Statement (3) is correct: Acronym expands to National Institution for Transforming India.
•
Statement (4) is correct: Substituted the Planning Commission.
•
Statement (5) is correct: The Prime Minister of India serves as the ex-officio Chairman.
•
Therefore, Statements 1, 3, 4, and 5 are true.
Distractor Analysis:
•
Option (1) erroneously includes false statement 2.
•
Options (3) and (4) omit valid statements.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
NITI Aayog's Governing Council comprises the Prime Minister, all State Chief Ministers, Chief Ministers of UTs with legislative assemblies, and Lieutenant Governors of other UTs.