प्रथिनांविषयी (Proteins) खालील विधाने विचारात घ्या: (अ) अमिनो आम्लांच्या (Amino acids) बहुवारिकीकरणाने प्रथिनांची रचना तयार होते. (ब) अन्नपदार्थातील प्रथिनांचे अस्तित्व तपासण्यासाठी बायोरेट चाचणीत (Biuret test) तांबूस-पिवळा रंग तयार होतो. (क) सजीवांमधील सर्व प्रथिने ही विकरे (Enzymes) असतात आणि सर्व विकरे ही प्रथिने नसतात. (ड) प्रथिनांची निर्मिती होताना दोन अमिनो आम्ले पेप्टाइड बंधाने (Peptide bond) एकमेकांशी जोडली जातात. वरीलपैकी कोणती विधाने **सत्य (अयोग्य नसलेली)** आहेत?
EN
Consider the following statements regarding Proteins:
(a) Proteins are macromolecules formed by the polymerization of amino acids.
(b) In the Biuret test for detecting proteins, a reddish-yellow color is produced.
(c) All proteins in living organisms are enzymes, but not all enzymes are proteins.
(d) During protein synthesis, individual amino acids are linked together by peptide bonds.
Which of the above statements are **true (not incorrect)**?
✅ योग्य उत्तर पर्याय (४) आहे.
🔹 विधानांचे सविस्तर परीक्षण:
•
विधान (अ) सत्य: प्रथिने ही कार्बन, हायड्रोजन, ऑक्सिजन आणि नायट्रोजन यांच्यापासून बनलेली अमिनो आम्लांची जटिल बहुवारिके (Polymers of amino acids) असतात.
•
विधान (ब) असत्य: प्रथिनांच्या तपासणीसाठी केली जाणारी बायोरेट चाचणी (Biuret Test) (कॉपर सल्फेट + सोडियम हायड्रॉक्साइड) ही प्रथिनांच्या उपस्थितीत जांभळा किंवा जांभळट-निळा (Violet / Purple) रंग दर्शवते, पिवळा नाही. (पिवळा रंग झँथोप्रोटिक चाचणीत तीव्र $HNO_3$ मुळे येतो).
•
विधान (क) असत्य: जीवशास्त्रातील सर्वमान्य नियम असा आहे: "सर्व विकरे (Enzymes) प्रथिने असतात, परंतु सर्व प्रथिने विकरे नसतात" (उदा. केराटिन, कोलेजन ही संरचनात्मक प्रथिने आहेत, विकरे नाहीत). विधानात याचा उलटा विपर्यास केला आहे.
•
विधान (ड) सत्य: एका अमिनो आम्लाचा कार्बोक्सिल गट ($-COOH$) आणि दुसऱ्या अमिनो आम्लाचा अमिनो गट ($-NH_2$) यांच्यात पाण्याचा एक रेणू बाहेर पडून पेप्टाइड बंध ($-CO-NH-$) तयार होतो.
🔹 निष्कर्ष: केवळ विधाने (अ) आणि (ड) सत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
मानवी शरीराच्या वाढीसाठी २० प्रकारची अमिनो आम्ले आवश्यक असतात. यांपैकी ९ अमिनो आम्ले शरीर स्वतः बनवू शकत नाही, त्यांना 'आवश्यक अमिनो आम्ले' (Essential Amino Acids) म्हणतात, जी आहारातूनच मिळवावी लागतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (4)
🔹 Detailed Statement Evaluation:
•
Statement (a) is TRUE: Proteins are complex heteropolymers constructed from long chains of amino acid monomeric residues linked together.
•
Statement (b) is FALSE: The Biuret test ($CuSO_4$ in an alkaline solution of $NaOH$) interacts with peptide bonds to generate a distinctive violet / purple complex, not a reddish-yellow color. (A yellow color is characteristic of the Xanthoproteic test using concentrated nitric acid).
•
Statement (c) is FALSE: The classic biological aphorism is: "All enzymes are proteins, but not all proteins are enzymes" (e.g., collagen, keratin, and hemoglobin are structural or transport proteins, not catalytic enzymes). The statement reverses this factual relationship.
•
Statement (d) is TRUE: Amino acids are joined covalently via a condensation reaction between the $\alpha$-carboxyl group of one amino acid and the $\alpha$-amino group of the next, producing a peptide bond ($-CO-NH-$).
🔹 Conclusion: Only statements (a) and (d) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Out of the 20 standard proteinogenic amino acids, 9 are Essential Amino Acids for adult humans (Histidine, Isoleucine, Leucine, Lysine, Methionine, Phenylalanine, Threonine, Tryptophan, Valine) and must be supplied directly through diet.