जनहितार्थ याचिकेसंबंधीखालील विधाने विचारात घ्या. अ) राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 32 मध्ये जनतेला न्याय-संस्थेशी प्रत्यक्ष जोडण्याचे साधन समाविष्ट आहे. ब) जनहितार्थ याचिकेमध्ये दावा दाखल करण्याचा अधिकार हा जनतेला न्यायिक सक्रियतेद्वारा दिला गेला. क) जनहितार्थ याचिका सर्वप्रथम दाखल करून घेणारे न्यायमूर्ती पी.एन.भगवती आणि व्ही.आर.कृष्णा अय्यर हे होत. ड) कल्याणेश्वरी वि.भारत सरकार खटल्यात न्यायालयाने जनहितार्थ याचिकांचा व्यावसायिक वादामध्ये गैर-वापर होत असल्याचे अद्धधृत केले होते. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
EN
Consider the following statements regarding Public Interest Litigation (PIL):
a) Article 32 of the Constitution contains the means to directly link the public with the judicial system.
b) The right to file a petition under Public Interest Litigation was given to the public through judicial activism.
c) Justice P. N. Bhagwati and Justice V. R. Krishna Iyer were the pioneers who first entertained Public Interest Litigation.
d) In Kalyaneshwari v. Union of India case, the Court highlighted the misuse of PIL in commercial disputes.
Which of the above statements are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरील सर्व)
स्पष्टीकरण:
•
जनहितार्थ याचिकेसंबंधी (PIL) सर्व विधाने बरोबर आहेत:
•
(अ) बरोबर: घटनेचा अनुच्छेद ३२ (संवैधानिक उपायांचा अधिकार) नागरिकांना मूलभूत हक्कांच्या संरक्षणासाठी थेट सर्वोच्च न्यायालयात दाद मागण्याचे सशक्त साधन उपलब्ध करून देतो.
•
(ब) बरोबर: जनहितार्थ याचिका दाखल करण्याचा अधिकार संसदेच्या कायद्याने नव्हे, तर सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायिक सक्रियतेद्वारा (Judicial Activism) विकसित करण्यात आला.
•
(क) बरोबर: न्यायमूर्ती पी. एन. भगवती आणि न्यायमूर्ती व्ही. आर. कृष्णा अय्यर यांनी १९७०-८० च्या दशकात जनहित याचिका स्वीकारून या संकल्पनेचे बीजारोपण केले.
•
(ड) बरोबर: कल्याणेश्वरी वि. भारत सरकार (२०११) या खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, व्यावसायिक स्पर्धा आणि खाजगी हेतू साध्य करण्यासाठी जनहित याचिकांचा गैरवापर (Misuse of PIL) केला जात आहे, आणि अशा याचिकाकर्त्यांवर दंड ठोठावला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जनहित याचिकेचे जनक न्यायमूर्ती पी. एन. भगवती आणि व्ही. आर. कृष्णा अय्यर आहेत. कल्याणेश्वरी खटल्यात न्यायालयाने व्यावसायिक व खाजगी फायद्यासाठी PIL चा गैरवापर करणाऱ्यांवर कडक ताशेरे ओढले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (All of the above)
Explanation:
•
All statements regarding Public Interest Litigation (PIL) are correct:
•
(a) Correct: Article 32 of the Constitution guarantees the right to move the Supreme Court directly for the enforcement of fundamental rights, linking the public with the judicial forum.
•
(b) Correct: The procedural right to file a PIL was created and nurtured through judge-made law and judicial activism, rather than express statutory drafting.
•
(c) Correct: Justice P. N. Bhagwati and Justice V. R. Krishna Iyer were the judicial pioneers who pioneered PIL in India.
•
(d) Correct: In *Kalyaneshwari v. Union of India (2011)*, the Supreme Court severely deprecated the misuse of PILs filed by business rivals under the guise of public interest and imposed exemplary costs.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Supreme Court in *Kalyaneshwari v. Union of India (2011)* condemned commercial proxy litigation masquerading as PIL, reaffirming guidelines against frivolous petitions.