भारतीय नागरिकत्व प्राप्त करण्यासंदर्भात खालील विधाने लक्षात घ्या: अ) भारतीय नागरिकत्वासंदर्भातील नियम व कायदे जम्मू व काश्मीर प्रांतासाठी लागू होत नाहीत. ब) भारतात जन्मलेली व आईवडिलांपैकी किमान एक भारतीय असलेली व्यक्ती नागरिकत्व प्राप्त करू शकते. क) नोंदणीद्वारे नागरिकत्व प्राप्त करू इच्छिणाऱ्या व्यक्तीचा भारतात किमान सहा महिने रहिवास असावा. ड) नागरिकीकरणाच्या प्रक्रियेतून भारतीय नागरिकत्व प्राप्त करण्यासाठी त्या व्यक्तीच्या भारतात किमान पाच वर्ष रहिवास असावा. वरीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहे?
EN
Consider the following statements regarding the acquisition of Indian citizenship:
(a) The rules and laws regarding Indian citizenship do not apply to the State of Jammu and Kashmir.
(b) A person born in India where at least one of whose parents is a citizen of India can acquire citizenship.
(c) A person seeking to acquire citizenship by registration must have been resident in India for at least six months.
(d) To acquire Indian citizenship through the process of naturalisation, that person must have resided in India for at least five years.
Which of the above statements is/are true?
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (१) अ आणि ब
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधानांची छाननी (एमपीएससी अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार):
•
विधान (अ) बरोबर मानले गेले: हा प्रश्न जुन्या परीक्षेतील असून तत्कालीन अनुच्छेद ३७० आणि ३५A अस्तित्वात असताना जम्मू-काश्मीरमधील 'कायम रहिवासी' (Permanent Residents) संदर्भातील विशेषाधिकारांच्या पार्श्वभूमीवर आयोगाने हे विधान बरोबर मानले होते. (टीप: ऑगस्ट २०१९ मध्ये कलम ३७० निष्प्रभ झाल्यानंतर आता संपूर्ण देशाप्रमाणे सर्व कायदे जम्मू-काश्मीरला लागू होतात).
•
विधान (ब) बरोबर आहे: नागरिकत्व (दुरुस्ती) कायदा, १९८६ नुसार, १ जुलै १९८७ रोजी किंवा त्यानंतर भारतात जन्मलेल्या व्यक्तीच्या जन्माच्या वेळी तिच्या आई-वडिलांपैकी किमान एक भारतीय नागरिक असणे आवश्यक आहे.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: नोंदणीद्वारे नागरिकत्वासाठी पूर्वी ६ महिने अट होती, परंतु नंतर ही मुदत वाढवून किमान ५ वर्षे व आता ७ वर्षे करण्यात आली आहे.
•
विधान (ड) चुकीचे आहे: नागरिकीकरणासाठी (Naturalisation) संबंधित व्यक्तीने अर्ज करण्यापूर्वी १२ महिने भारतात सतत वास्तव्य केलेले असावे आणि त्यापूर्वीच्या १४ वर्षांपैकी किमान ११ वर्षे भारतात वास्तव्य असावे.
•
त्यामुळे एमपीएससीच्या मूळ उत्तरतालिकेनुसार पर्याय (१) अ आणि ब हे उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
जम्मू-काश्मीर पुनर्रचना कायदा, २०१९: ५ ऑगस्ट २०१९ पासून जम्मू आणि काश्मीरला लागू असलेले विशेष अधिकार समाप्त होऊन भारतीय नागरिकत्व व सर्व कायदे पूर्णतः लागू आहेत.
•
जन्माने नागरिकत्व: १ जुलै १९८७ नंतर किमान एका पालकाचे भारतीय नागरिकत्व आवश्यक; ३ डिसेंबर २००४ नंतर दोघे नागरिक असावेत किंवा एक नागरिक व दुसरा बेकायदेशीर स्थलांतरित नसावा.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) (a) and (b)
Detailed Analysis:
•
Scrutiny of Statements (Historical MPSC Key Context):
•
Statement (a) was held correct by MPSC: In the historical context of Article 370 and Article 35A, permanent residents of J&K enjoyed distinct state subject status. (Note: Following the abrogation of Article 370 in August 2019, Indian citizenship laws apply uniformly to Jammu & Kashmir).
•
Statement (b) is correct: Under the 1986 amendment, a person born in India on or after 1 July 1987 is a citizen of India if either of their parents is an Indian citizen at the time of birth.
•
Statement (c) is incorrect: The residence period required for registration was extended from 6 months to 5 years and subsequently to 7 years.
•
Statement (d) is incorrect: Naturalisation requires continuous residence for 12 months immediately preceding the application, plus residence for at least 11 of the preceding 14 years.
•
Thus, based on official MPSC key evaluation, (a) and (b) are considered true.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Post-August 2019: Citizenship Act applies uniformly to Jammu & Kashmir and Ladakh.
•
Citizenship by birth after 3 Dec 2004 requires either both parents to be citizens, or one to be a citizen and the other not an illegal migrant.